Осиф Рац


Осиф Рац

Народзени	2. януара 1897.
Умар	19. мая 1976 (79)
Державянство	угорске, югославянске
Язик творох	руски, сербски
Школа	основна школа, Руски Керестур
Период твореня	1922—1945
Жанри	привреда, политика, синдикална активносц
Поховани	у Руским Керестуре

Осиф Рац (*2. януар 1897—†19. май 1976), привреднїк, социялдемократа, синдикални активиста, симпатизер и активни помагач НОБ.

Биоґрафия

Осиф Рац (Мишков) ше народзел у Руским Керестуре (Бачкерестуре) 2. януара 1897. року. Оцец Михайло и мац Ана родз. Колошняї. Осиф мал ище шестру Юлу и братох Миколу, Штефана, Якима и Янка. До основней школи Осиф ходзел у Руским Керестуре.

У першей шветовей войни як австро-угорски вояк бул на русийским фронту. Ту бул 1917. року зарабровани. До Руского Керестура ше врацел 1920. року. У Русиї упознал комунизем, алє му були блїзши идеї социялдемократох.

Осиф Рац ше оженєл зоз Ирину дзивоцке Сабадош. Зоз ню мал двох синох, Кирила (1922) и Юлияна (1925). Ирина умарла 1927. року. Осиф Рац остал ґдовец зоз двома синами. Нєодлуга ше оженєл зоз ґдовицу Юлу родз. Бодянец хтора мала дзивку Любицу. У тим малженстве вони нє мали дзеци.

Осиф Рац мал од вчасней младосци интересантни поднїмательски идеї. Нєодлуга по врацаню у Русиї вон вжал под кирию 1922. року млїн на керестурским шлайсу, хтори обрацала вода. Медзитим , кед було мало води, млїн стал. Осиф купел парну машину та млїн, потим, робел нєпреривно.

Природно интелиґентни и способни привреднїк Осиф Рац ше намагал и у своїм валалє запровадзиц привредну справедлївосц. Так 1927. року уложел власни средства и орґанизовал кооперативну млєкарню за одкуп млєка у валалє. Року 1929. Осиф Рац преширел з машинами млєкарню хтора почала и прерабяц одкупене млєко. Истого року вон участвовал у снованя кредитней задруґи ткв. Шпар каси. Нажаль, пре шветову економску кризу млєкарня нє посцигла значнєйши успих. Медзитим, то нє застановело аґилного привреднїка. Вон сцел доказац же нє лєм Нємци способни орґанизивац у своїх населєньох индустрийни подприємства за преробок польопривредних продуктох. Так, маюци у валалє вельки количества конопи, вон 1934. року орґанизовал кооперативну задружну конопарню зоз коло 50 роботнїками. Задруґа одкупйовала и предавала конопу. Робота ше ширела и Осиф преширел конопарню зоз ище двома погонами у валалє: ткачку хтора робела у Руса и чесарню на Новим шоре. У продукциї конопарнї и спомнутих погонох Осиф Рац мал, як власнїк, єдну трецину капиталу. Нєодлуга, Осиф Рац отворел у валалє и дещару.

Року 1937. Осиф Рац купел млїн на Вельким шоре од Данила Сивча. Капитал за купованє нових машинох до млїну Осиф Рац так обезпечел же предал дещару и салаш и 40 гольти жеми у петровским хотаре у Сриме.

Орґанизовал и польопривредну задруґу Перши май и обезпечел порту за будованє задружного дому.

У чаше медзи двома шветовима войнами Осиф Рац ше анґажовал и на културно-просвитним полю у рамикох Културно-просвитного союзу югославянских Руснацох. Предплатнїком роздзельовал у валалє новини Заря.

Синдикална и родолюбива активносц

У медзивойновим чаше бул блїзки дїялносци КПЮ и сотрудзовал зоз Йосипом Крамером, секретаром СК КПЮ. Бул активни у орґанизованю Синдикалней подружнїци УРС 1936. року. Истого року орґнизовал штрайк польопривредних роботнїкох и заступал керестурских польопривредних роботнїкох у розгваркох зоз роботодавцами.

Под час войни (1941-1945) активно сотрудзовал зоз НОР-ом. У його млїнє у Керестуре була вяза з партийним руководством Кули и Вербасу. За НОБ давал вельку помоц у муки и пенєжу. Окреме помагал фамелийом зоз хторих хлопи були одогнати до концентрацийних лаґрох.

По ошлєбодзеню бул вибрни за члена СНОО Кула и окончовал длужносц референта за социялне старанє. Медзитим, на початку 1945. року процив нього члени СК КПЮ зоз Керестура поднєсли прияву и на тот способ го виключели зоз явного живота. Так Осиф Рац, без доказаней вини, бул преглашени за народного нєприятеля а маєток му бул конфисковани.

Пре вимсценє чи пре нєлоялну борбу за власц тот визначни житель Руского Керестура, привреднїк, хтори шнїл о привредним розвою свойого валал заснованим на справедлївих одношеньох привреднїкох и роботнїкох, и пробовал таке и запровадзиц, синдикални активиста, симпатизер и активни помагач НОБ, чисти пред своїма Керестуцами, нє дожил же би го и власци регабилитовали.

Осиф Рац умар у Руским Керестуре 19. мая 1976. року. Поховани є на теметове у Руским Керестуре.

Осиф Рац Мишков урядово регабилитовани 25. януара 2017. року по ришеня хторе принєсол Висши суд у Зомборе. Медзитим материялне надополнєнє за конфисковани маєток його нашлїднїки по нєшка нє витворели.

Ґалерия

Стоя з лїва: Дюра и Любица Планчак зоз Пeтровцох, Юлин Рац, младши син Осифов, Наталия родз. Надь и Кирил Рац, старши син Осифов, а шeдза Юла и Осиф Рац

Литература

Тамаш, др Юлиян: "Осиф Рац (1897-1976)", Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 404.
Тамаш, др Юлиян: „1934. рокуˮ (1897-1976), Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 214.

Вонкашнї вязи

Свадзба у Рацових, Г. Колєсар, вебсайт Руснаци у Панониї, rdsa.tripod.com