Ґовлї

Ґовлї
Била ґовля
Наукова класификация
Царство	Animalia
Тип	Chordata
Класа	Aves
Кладус	Aequornithes
Фамилия	Phasianidae
Ряд	Ciconiiformes Bonaparte, 1854
Фамилия	Ciconiidae J. E. Gray, 1840 [1]
Роди
Anastomus Ciconia Ephippiorhynchus Jabiru Leptoptilos Mycteria

Ґовлї (лат. Ciconiidae) фамилия високих птицох, длугоких ногох и шийох, твардих пискох. Ciconiiformes скорей уключовали вельочислени други фамилиї, як чаплї и ибиси, алє тоти фамилиї премесцени до других рядох.(2)

Ґовлї пребуваю у велїх реґионох и маю тенденцию жиц у сухших пребивалїщох як чаплї хтори з нїма блїзко повязани, ложкасти чаплї (ложкаста чапля або била ложкаста чапля птица зоз фамилиї ибисох) и ибиси (птици цо подобни ґовльом); хиби мохотка хтору тоти ґрупи хасную за чисценє рибовей млїзґи. Лопотанє зоз писками важни способ комуникациї у гнїздзе. Велї файти миґраторни. Векшина ґовльох є жаби, риби, инсекти, дижджово хлїсти, мали птички и малих цицарох. Єст 19 живи файти ґовльох у шейсцох родох.

Хаснує ше розлични термини за означованє ґрупи ґовльох,(3) два часто хасновани то чупор роду и фаланґа роду.

Випатрунок

Чарна ґовля (Ciconia Nigra)

Ґовлї найчастейше маю длугоку шию и ноги. Висина варирує од 75 (Ciconia abdimii) по 150 центи (африцка шедларка). Хвост им углавним кратки.

Писки (джубок) вше длугоки и моцни, алє розличних фурмох при розличних файтох. Типични ґовлї роду Ciconia маю прости и ценки писки, док наприклад шедларки и вельки ябиру ґовлї маю писки зогнути на долу, длугоки и по 35 центи.

Пирє ґовльох у чарнох и билих тонох, у зависносци од файти. Чарне пирє углавним ма метални одблїск, цо важне под час пареня кед и биле пирє випатра швицаце.

Била ґовля (Ciconia Ciconia)

Ґовлї чежки птици, широкого розпону кридлох. Наприклад, ґовля марабу чежка коло 9 кили и ма розпон кридлох 3,2 метери, прецо ше ю рахує як єдну з двох птицох, попри андского кондора, хтори маю найширши розпон кридлох од шицких сухожемних птицох. Спомедзи шицких птицох, лєм пеликани и албатроси маю векши розпон кридлох.

Справованє

Ґовлї активни през дзень, зоз винїмком Ciconia abdimii хтора идзе на лови и вноци. Барз су чувствительни на нагли климатски пременки. Наприклад, кед пада диждж або барз жимно, ґовлї можу подзвигнуц єдну ногу медзи пирє, же би зменшали поверхносц цела хтора виложена жими, або дриляю писки до пиря. Векшина ґовльох нє ма гласово струни, нєми су и у гнїздзе комуникую углавним зоз лопотаньом пискох (у народзе ше гвари же ше ґовлї модля). Даєдни, як наприклад чарна ґовля, можу шпивац.

Ґовлї жовтих пискох

Ґовлї месоєди и гоч розширене думанє же ше углавним кармя зоз жабами, вони творя лєм єдну часц їх покарми. Ґовлї єдза и инсекти, ящурки и гади, хробаци и хлїсти, мали птички и цицарох як наприклад герчки.

Ґовлї знєшу три до пейц вайца, ридко єдно до седем. Велькосц вайца варирує од 5,5 центи (Ciconia abdimii) по 8,5 центи (марабу), а чежина медзи 58 и 146 ґрами. Обидвойо партнере шедза на вайцох 25 по 38 днї и обезпечую єдзенє за младих. После пейдзешат до сто дньох ґовлячата можу лєциц.

Ґовлї жию прейґ 20 роки. Били ґовлї жию и вецей як 30 роки. Кед же су заварти, жию и длужей, а найстарши приклад ґовлї хтора жила 48 роки.

Велї файти ґовльох птици селїдбенїци. Углавним лєца зоз моцнима замахнуцами, отримуюци ше у воздуху. На тот способ шпорую енерґию, алє им за тото потребни цепли воздушни струї. Позната збирка фотоґрафийох ґовльох зоз 1884. року Отомара Аншица инспировала Отоа Лилиентала у 19. вику же би конструовал експеримантални механїчни плахтарки.

Бивалїще

Ґовлї углавним жию у подручох дзе суха клима, у тропских и субтропских крайох, за розлику од своїх родзинох ибису, чаплї и ложкастей чаплї. У Европи жию лєм чарни и били ґовлї и барз ридки ґовлї з роду Mycteria ibis и африцки марабу (Leptoptilos crumeniferus).

Ґовльово гнїзда звичайно вельки и вони их хасную даскельо роки. Даєдни гнїзда маю и два метери у пречнїку и три метери су глїбоки. Гоч ше скорей думало же ґовлї маю лєм єдного партнера, нєшка ше зна же ше то случує лєм у єдней сезони. Кед ше одселя, ґовлї знаю пременїц партнера, гоч ше то нє муши случиц, як цо нє меняю часто гнїздо.

Даєдни файти ґовльох правя гнїзда у населєних местох: на древе, закрицу хижи, коминє або високих слупох. У Греческей у даєдних приморских местох на електричних слупох направени метални округли подлоги же би ґовлї на нїх поставели свойо гнїзда.

Розширеносц и бивальнїк

Ґовлї маю скоро космополитску розширеносц: нєт их лєм на полох векшей часци Сиверней Америки и вельких часцох Австралиї. Центри розличносци ґовльох ше находза у тропскей Азиї и подсахарскей Африки, зоз осем и шейсц файтами хтори ше там розмножую. У Новим швеце присутни лєм три файти: лєсова ґовля, маґуари ґовля и жабиру, хтора найвисша птица цо лєци у Америки. Два файти, била и чарна ґовля доходза до Европи и заходней умереней Азиї, док єдна файта ориєнталней ґовлї сцигує до умерених подручох восточней Азиї, а єдна файта, ґовля чарношия, находзи ше Австралиї.(4)

Ґовлї рижнироднєйши и звичайнєйши у тропских крайох, а файти хтори жию у умереней клими углавним миґрую же би заобишли найгорши жими. Вони досц розлични у вибераню бивалїщох. Даєдни файти, окреме Mycteria, „древени ґовлї“ и Anastomus ґовлї, у велькей мири завиша од води и водового плєну, док велї други файти вельо менєй завиша од того типу бивальнїка, гоч го часто хасную. Файти попри марабуа и абдимово ґовлї часто ше можу найсц як ше кармя на отворених пажицох савани. Одвитуюци бивалїща облапяю мокри травнїки, шветли лєси, мочари, поля зоз рискашу, влажни пажици, рични рукавки и подобне. Велї виберу плїтки базени, окреме кед рики и озера пресушую, прето же лєгчейше лапя плєн, або кед монсунски дижджи звекшаю глїбину води у векших водових поверносцох.(4)(5)

Менєй типични бивальнїки уключую густи лєси хтори хасную европски чарни ґовлї, або бивальнїки дижджових лєсох яке глєда стормова ґовля у юговосточней Азиї. Углавним заобиходза морски бивальнїки, зоз винїмком яванского марабуа, млєчней ґовлї и лєсовей ґовлї, хтори ше кармя у манґровох (тип веґетациї у тропских крайох), лаґунох и естуарских (залїв, нїзке побережє) блатнявих поверхносцох. Вельочислени файти, як волняношия ґовля, азийски отвореноджубкови и явански марибуи у южней Азиї, прилагодзели ше на високомодификовани чловечи бивальнїки, чи за карменє, чи за розмножованє, або обидва. (5)(6)(7)(8). Пре нєдостаток простору, даскельо файти ше розмножую блїзко при людзох, а файти як марабу, индийски марабу и била ґовля ше кармя на депонийох. (4)(9)

Систематика роду

Ґовлї ше дзеля на 19 файти у шейсцох родох.

Фосилни форми:

Род Mycteria

Род Anastomus

Род Ciconia

Род Ephippiorhynchus

Род Jabiru

Род Leptoptilos

Гоч нєшка даєдни ґовлї барз загрожени, нє познате же даєдни файти або подфайти през историю вимарли. Косц ґовлї роду Ciconia, хтора пренайдзена у пещери на острове Реинион (у Индийским океану), вироятно походзи од ґовлї хтору поєдли вчасни приселєнци на острово; анї єден доказ нє шведочи же би ше ґовлї находзели анї на тим, анї на других Маскаренских островох.

Фосилни род Ciconiopsis (вчасни олиґоцен, Пуерто Десеадо у Патаґониї, Арґентина) ше звичайно придружує ґу тей фамилиї.

Символи

У заходних културох била ґовля символизує родзенє дзецка. Родичом було чежко пояшнїц як дзеци приходза на швет, та одвитовали же „дзеци приноша ґовлї“. Верело ше же ґовлї приноша щесце и розкоши, а понежє ґовлї правели вельки гнїзда на коминох, лєгко було задумац же отамаль „спущую“ мали беби до обисца.

Била ґовля символ Гаґу у Голандиї, дзе ше находзи коло 25% шицких европских ґовльох. Била ґовля тиж преовладуюци символ Алзасу у восточней Французкей.

У Виєтнаме ґовлї символизую витримовносц худобних землєдїлцох и вредноту виєтнамских женох.

Митолоґия

Векшина митох ше одноши на били ґовлї.

Митолоґия повязана з ґовлями зявює ше у старим Єгипту, при Єврейох, у греческей митолоґиї, у християнстве ґовля представялa „биле малженство“, односно чесне малженство, потим у Китаю, у скандинавскей митолоґиї, у болгарских народних приповедкох и так далєй.

Дакеди дзеци шпивали писньочку:

„Ґовля лєци, нє ма дзеци, а ми маме, нє предаме, до коморки замикаме, през облачок випущаме“.

Ґалерия

• 
  Ґовля лєци
• 
  Ґовльово гнїздо
• 
  Ґовля у лове
• 
  Била ґовля
• 
  Марабу ґовля
• 
  Ґовлї правя гнїзда на рижних местох
• 
  Файта ґовлї

Литература

• Роде