Шпинат
| Шпинат | |
|---|---|
 Spinacia oleracea | |
| Наукова класификация | |
| Царство | Plantae |
| Кладус | Embryophytes |
| Кладус | Tracheophytes |
| Кладус | Angiosperms |
| Кладус | Eudicots |
| Рyд | Caryophyllales |
| Фамилия | Amaranthaceae |
| Рoд | Spinacia |
| Файта | S. oleracea |
| Биномна мено | |
| Spinacia oleracea | |
| L. | |
Шпинат (лат. Spinacia oleracea, фам. лат. Chenopodiaceae; серб. спанаћ; рсй. шпина́т огоро́дный; поль. spinak warzywny; укр. шпинат городнiй) єднорочна або дворочна лїсцаста заградарска рошлїна. Ма ценки розконарени корень. Стебло просте, з воздлужнима браздами, баржей або менєй розконарене. Лїсца му цможелєней фарби, углавним вайцасти, троугласти або стриласти, цали и зменююцо поставени. Квитки єднополни и позберани до ґириздочки. Одвитує му место зоз надосц слунка. Хлопски квитки правя терминални класки, а женски розпоредзени збоку и находза ше у пазухох лїсцох. Плод єдносеменьови орещок. Шпинат ше шеє ше го до лйох, хова ше през цали рок и барз є ценєни бо ма у себе бильчки, желєза, фосфору, калциюму и витамини.
История
[ушориц | ушор жридло]Иснує думанє же шпинат походзи ище од 2.000. року зоз старей Персиї, а принєшени є до Индиї, познєйше до Китаю, прейґ Непала 647. року новей ери под меном ,,персийска желєнява,” [1] Араби 827. року н. ери шпинат пренєсли на Сицилию.[2]
Перши писани докумнет о шпинату у Медитерану зазначени у трох часцох зоз 10. вику; у медицинскей часци ал-Разия и у двох часцох польпривредних трктатох; єдним од Ибн Вахиї, а другим од Кустуса ал-Румија. Поступо ше шпинат розширел и на реґион Европи.
Шпинат до европскей кухнї пришол аж у 11. вику,[3] кед го Маваре принєсли до Шпаниї. Вери ше же тота рошлїна походзи з Персиї, а же до Китаю пришла у 7. вику потим як ю там, як дарунок, послал краль Непалу.
Першираз ше шпинат зявел у Анґлиї и Французкей у 14. вику, предпоставy ше же прейґ Иберийского полуострова, и почал буц досц швидко хасновани прето же му веґетация и приходзи як пожива вчас на яр, кед друга желєнява ище нє доступна.[1]
Шпинат ше спомина у першей познатей анґлискей кухарскей кнїжки, Forme of Cury (1390), под меном „spinnedge“ и „spynoches.“ [1][4]
Шпинат добре рошнє у умереней клими. Гоч є доступни цали рок, найлєпши смак и квалитет ма тот шпинат цо доходзи у марцу и маю, односно у септембру и октобру. Хаснує ше го як прилог ґу єдлом и за правенє питох и шалатох.
Маркетинґ и безпечносц чуваня
[ушориц | ушор жридло]Швижи шпинат ше предава „розтрешени“ (такв. ринфуз), звязани до звязкох або запаковани у найлонових мещкох пре очуванє швижосци. Швижи шпинат траци вельку часц хранлївих поживових вредносцох з чуваньом и пакованьом длужей од даскельо дньох.[5] Швижи шпинат ше пакує и чува на жимнєйшей температури воздуху або зоз азотним ґазом же би ше предлужел рок тирваня. Док ше зоз хладзеньом спомалшує тот ефект на коло осем днї, швижи шпинат траци векшину своїх состойкох - фолатох и каротеноидох у цеку того часу.[5]
За длугше чуванє и одкладанє шпинату, найлєпше го конзервовац, бланшировац (побариц кратко з врацу воду) або увариц и змарзнуц.
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 775.
Вонкашня вяза
[ушориц | ушор жридло]- Spanać - Gajenje, Đubrenje, Sorte, Sadnja, Setva, Berba, www.agroklub.rs
- Spanać kao lek, www.zdravisimo.com
- Sve o spanaću, sepetka.rs
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ 1,0 1,1 1,2 "Spinach history - origins of different types of spinach". Vegetable Facts. 2019. Retrieved 2 November 2019.
- ↑ Rolland, Jacques L.; Sherman, Carol (2006). The Food Encyclopedia. Toronto: Robert Rose. pp. 335–338. ISBN 9780778801504.
- ↑ Wright, Clifford A. Mediterranean Vegetables: A Cook's ABC of Vegetables and their Preparation in Spain, France, Italy, Greece, Turkey, the Middle East, and North Africa, with More than 200 Authentic Recipes for the Home Cook. (Boston: Harvard Common Press, 2001). pp. 300-301.
- ↑ Rolland, Jacques; Sherman, Carol (2006). The Food Encyclopedia: Over 8,000 Ingredients, Tools, Techniques and People. Spinach. Toronto: Robert Rose. ISBN 9780778801504. Archived from the original on July 24, 2011. Retrieved March 7, 2010.
- ↑ 5,0 5,1 Pennsylvania State University (23 March 2005). "Storage time and temperature effects nutrients in spinach". ScienceDaily. Retrieved 5 July 2008.