Червени кревово заренка

Червени кревово заренка або еритроцити (од греч. erythros – червени и -cyte – клїтинка, серб. ЦКЗ) найчастейши тип кревових клїтинкох хтори нє маю ядро и орґанели.^[1]Маю улогу у транспорту ґазох у орґанизме, а у тим им помага гемоґлобин за хторих ше вяжу.^[2] У їх составе єст и желєза, пре хторе су червеней фарби, а з часом ше розкладаю у шлїжинки и печинки. Червени кревово заренка вяжу оксиґен у плюцох або у жаброх при рибох и розноша го по орґанизме през капилари.

У каждим чловечим червеним кревовим заренку єст коло 270 милиони молекули гемоґлобину.^[3] Клїтинкова мембрана ше состої зоз протеїнох (бильчки) и липидох, а тота структура дава свойства за нєобходну физиолоґийну функцию клїтинкох.

Чловечи червени кревово заренка флексибилни и маю елипсасту фурму, єст у нїх гемоґлобину, алє нє маю ядро и векшину орґанелох; мож их спатриц як мещки зоз гемоґлобином. При одроснутих особох ше каждей секунди направя коло 2,4 милиони нови еритроцити.^[4] Клїтинки ше розвиваю у шпику, кружа од 100 до 120 днї по орґанизме, же би ше потим їх компоненти розпадли. Скоро єдну половку креви у целу (од 40 до 45 проценти) творя червени кревово заренка.

Характеристики и збудова еритроцитох

Еритроцити клїтинки елипсастей форми зоз углїбеньом до нука з обидвох бокох (биконкавни), дияметру од коло 7,8 μm (микрометри), грубини 2,4 μm на концох, односно 1 μm у централней часци клїтинки. Пре таку форму вони барз еластични и мегки и лєгко преходза и през барз узки капилари. Старши еритроцити маю коло 70 проценти води, а остаток гемоґлобин. Клїтинка ше состої зоз мембрани и цитоплазми без ядра и других орґанелох. Клїтинков обмоток еритроцитох динамична структура, важна за отримованє єй живота, отримує форму клїтинки и стабилносц нукашнєй збудови. Концентрация гемоґлобину ше руша од 140 ґр/л (при женох) до 160 ґр/л креви (при хлопох). Фарба поєдинєчних еритроцитох блядоцелово–помаранчецова (подобна фарби слами), фарба еритроцитох на громадки червеней фарби, а ниянса завиши од стану їх гемоґлобину.

Чловечи еритроцити збудовани зоз мембрани и цитоплазми. У дуплей мембрани єст бильчки и стероїди, а цитоплазма богата зоз гемоґлобином и мрежастей є структури хтора ше вола строма.

Даєдни спомедзи прикметох еритроцитох то: седиментация, аґлутинация, препущуюцосц и хемолиза. Седиментация еритроцитох ше одноши на швидкосц їх ушедованя у епрувети. Аґлутинация то злучованє еритроцитох до менших або векших ґрупох, а препущуюцосц мамбрани нє єднака спрам шицких субстанцийох, односно, мембрана контролує хтори субстанциї можу войсц або напущиц клїтинку пре отримованє ровноваги и метаболизму, а хемолиза то очкодованє еритроцитох пре рижни физични и хемийни фактори.

Животни циклус

Продукция еритроцитох ше вола еритроцитопоеза (прецизнєйша и фахова назва) и реґулує ше на основи потреби тканї за оксиґеном. Продукция пошвидшана у случайох абсолутного або зменшаного хаснованя оксиґену (наприклад, при малокревносци, пребуваню на векших висотох, при хоротох респираторней и циркулаторней системи). Еритроцити ше правя у шпику, а на їх розвой дїйствую: гормон еритропоетин, бильчки, желєзо и друге.

У нормалних условийох еритроцити жию од 100 до 120 днї, а потим ше розкладаю (розпадую) у печинки и шлїжинки.

Хороти креви як пошлїдок очкодованих еритроцитох:

Анемиї (малокревносц) то хороти характеристични по нїзким капацитету преношеня оксиґену у креви пре мале количество червених кревових заренкох або пре даяки очкодованя истих або гемоґлобину.

▶Анемия пре нєдостаток желєза найчастейше охоренє хторе ше зявює кед уношенє и абсорбция желєза прейґ кострираня нєдостаточни, а гемоґлобин, у хторим єст желєза ше нє може формова

▶ Пернициозна анемия то автоимуна хорота хтора подрозумює нєдостаток нукашнього фактору орґанизма за абсорбцию витамину B12 зоз поживи. Тот витамин нєобходни у продукциї еритроцитох и гемоґлобину.

▶ Шерпаста анемия то нашлїдна хорота хтора подрозумює абнормални молекули гемоґлобину. Кед таки молекули ошлєбодза оксиґен у тканї, нє розпадню ше алє ше деформую (подобни шерпу, оталь и назва хороти) и збудова червених кревових заренкох очкодована. Очкодовани заренка постаню нєеластични, твардейши, цо значи же можу спричинїц заверанє кревових судзинох, боль, очкодованє мозґу (шлоґ) и други очкодованя тканї.

▶ Таласемия тиж нашлїдна хорота хтора настава як пошлїдок нєодвитуюцого одношеня под'єдинкох гемоґлобину, од хторих завиши функция того протеїну.

▶ Сфероцитоза або синдром нашлїдней сфероцитози, то ґрупа нашлїдних поремеценьох хтори характеризую очкодованє мембрани еритроцитох, односно клїтинки оставаю мали, сферней форми и крегки су, нє елипсатсей су форми и нє еластични.

▶ Апластична анемия пошлїдок нєможлївосци шпику твориц нови кревово клїтинки же би заменєли стари (дума ше и на еритроцити, леукоцити и тромбоцити).

▶ Чиста аплазия (еритробластопения) нєможлївосц шпику твориц лєм червени кревово заренка.

Хемолиза (hemolysis) то обще поняце за прейґмирне розпадованє червених кревових заренкох. Причини єст вецей, наприклад, паразит малариї часц свойого живота жиє у еритроцитох, карми ше зоз гемоґлобином, а потим го розклада и спричинює горучку.

Полицитемиї (Polycythemia, еритроцитози) то хороти хтори наставаю пре звишoк еритроцитох. Густосц креви и єй одпор при прецеканю през кревово судзини може буц причина хороти. При полицитемиї вери (polycythemia vera), звишок еритроцитох пошлїдок абнормалносцох у шпику.

Трансфузия

Червени кревово заренка ше дава як часц трансфузиї креви. Дату крев за трансфузию ше муши препатриц у лабораториї и буц сиґурни же у нєй нєт охорени клїтинки хтори би начкодзели примательови тей креви. Препатрена крев ше може дац як продукт у цалосци, або шє може дац видвоєни червени кревово заренка окреме.

Виглєдованя

Року 2008. обявене же у лабораториї виведзени успишни експерименти доставаня червених кревових заренкох з ембрионалних матичних клїтинкох. Виглєдованя ше окончую же би ше у будучносци таки штучни червени кревово заренка хасновали при трансфузиї.^[5] Випитованє на людзох окончене 2022. року, а хаснована култивована крев зоз матичних клїтинкох давателя креви. То нови ревулиционерни наукови процес у хторим ше матични клїтинки зоз креви давателя хаснує за творенє подполно нових червених кревовоих заренкох.

Вонкашнї вязи

Еritrociti crvena krvna zrnca, milleniummedic.rs

Sta su eritrociti (RBC) u krvi i zasto je vazani, cuvarkosnice.rs

Референци

↑ Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson; Mitchell, Richard N. (2007). Robbins Basic Pathology (8th изд.). Saunders.
↑ „Blood Cells”, Pristupljeno 23.07.2026.
↑ D’Alessandro, Angelo (2017).„Red blood cell proteomics update: is there more to discover?”. Blood Transfusion. 15 (2): 182—187. PMC 5336341 . PMID 28263177. doi:10.2450/2017.0293-16.
↑ Erich Sackmann, Biological Membranes Architecture and Function., Handbook of Biological Physics, (ed. R.Lipowsky and E.Sackmann, vol.1, Elsevier, 1995
↑ Coghlan A (19 August 2008)."First red blood cells grown in the lab". New Scientist. Retrieved 26 March 2023.

[1] Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson; Mitchell, Richard N. (2007). Robbins Basic Pathology (8th изд.). Saunders.

[2] „Blood Cells”, Pristupljeno 23.07.2026.

[3] D’Alessandro, Angelo (2017).„Red blood cell proteomics update: is there more to discover?”. Blood Transfusion. 15 (2): 182—187. PMC 5336341 . PMID 28263177. doi:10.2450/2017.0293-16.

[4] Erich Sackmann, Biological Membranes Architecture and Function., Handbook of Biological Physics, (ed. R.Lipowsky and E.Sackmann, vol.1, Elsevier, 1995

[5] Coghlan A (19 August 2008)."First red blood cells grown in the lab". New Scientist. Retrieved 26 March 2023.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]