Цомпля

Цомпля то лядови длуговасти оштрейши фалат ляду хтори виши зоз закрицох, атмосферских цивох або конарох древа. Настава у специфичних условийох хвилї, кед ше зменює розпущованє шнїгу и змарзанє.

Значенє у руским язику

1. Цомпля (ж. род, мн. цомплї) видлужени фалат ляду под стреху (серб. леденица), лядова цомпля.

Гласово вименєна старша форма сомпель (укр.диял. сомпель „лядова цомпля“) од праслав. soplь, а то повязане зоз праслав. Sopěti „гласно дихац”.

2. франтовлїве значенє „смарґель под носом“. Всл. compeľ „цомпля”: ľadovi compeľ (Czambel), слц. sopeľ „смарґель“, рсй. сопля „смарґель“, сопляк „нєдороснути чловек, смаркош“. поль. sopel

а) „смарґель”;

б) „нєдороснути чловек, смаркош”,

Як наставаю цомплї

Цомплї наставаю углавним у жимским чаше кед ше розпущує шнїг; цеплота зоз нукашньосци хижи предзера през закрице або слунково зарї през дзень поступно розпущую шнїг на закрицу. Тот процес спричинює злїванє води хтора ше поступно счурює ґу рубцом по закрица (ґу стрехи) и атмосферских цивох. Кед настава нїзша температура, (по точку змарзованя) найчастейше то вноци, а вода счурююци ше кед сцигує по стреху хтора тераз жимнєйша, бо нєт цеплоти, вода ше пре нїзку температуру воздуху знова змарза.

Вода ше предлужує злївац, капки ше счурюю прейґ уж стварднутого ляду, залядзую ше и так настава цомпля хтора ше поступно звекшує по длужини и грубини. Цомплї можу буц длугоки 8 - 10 - 12 центиметри, а тиж и вельо длугши, и по 30-40 центиметри.

Вода ше нє муши вше лєм зоз закрица счурйовац и „креировац“ цомплї, може вшелїяк капкац з даякей висоти на даяки предмет, (ограду з древа, металу, мурик итд.) змарзац ше и так наставаю цомплї.

Форма и велькосц цомпльох

Поверхноц цомплї вше гладка алє форма цомплї, чи є гладка чи нєровна, будзе завишиц од форми поверхносци зоз хторей ше злїва вода ґу цомплї, а тиж и од чистоти води, чи ма у себе даяки бруд хтори позберала док ше счурйовала.

Велькосц завиши од количества води хтора ше злїва на цомплю, як длуго тирва жридло цеплоти хтора розпущує шнїг/ляд и як будзе длуго температура воздуху нїзка (спод нули). Познате же цомплї можу буц дзекеди барз вельки и здабу на даяки скулптури.

Опасносц од цомпльох

♦ Покалїченя преходнїкох: Цомплї кед спадню зоз високих будинкох, поготов кед су векши, можу спричинїц чежки калїченя особи, або и шмерц (кед спаднє на главу).

♦ Очкодованє маєтку: Цомплї можу спаднуц на авта, платново або плехово закрица-тенди, або на клима-апарати и подобне, та направиц вельки чкоди.

♦ Знїщованє закрицох: Векше количество ляду на закрицу твори ,,лядово брани" хтори затримую воду на черепох, и теди спричинюю прецеканє закрица и повали, а тиж ше случує пуканє и одквачованє атмосферских цивох од стрехи пре чежину ляду.