Церковна порта

Церковну порту, попри святого храму и теметова, тиж учишлюєме до святого места.

Церковна порта то оградзени простор на хторим справени святи храм. Порта свою святосц достава на першим месце од святого храму, алє и прето же ше у порти окончую рижни богослужебни роботи, понайвецей литиї (процесиї).

Же ше окремносц и святосц придава церковней порти видно уж з поступкох яки предходза и самому будованю св. храму. Дзень пред поставяньом угелного каменю новей церкви, на розчисцени простор, дзе ше ма будовац церкву, там дзе предвидзени св. Пристол, утвердзує ше високи древени криж. Тот криж, знак Исуса Христа и знак каждого християна, уж надпомина вельку святосц будуцого храму, алє и святосц простору на хторим будуци храм будзе справени. На сам дзень поставяня „угелного каменю” першираз до порти ступа лития (процесия).

Владика або перши священїк хторого за тото владика окреме овласци, вєдно зоз другима священїками, дияконами, поддияконами, дзияцми, швичкарами з кадилом и швецену воду, святочно уходза до порти, иду по поставени криж и над Євангелию на столє почина благословенє и поставянє першого каменя основи церкви.

Церковна порта, медзитим, свойо значенє и святосц достава аж теди кед св. храм збудовани, пошвецени и придати на служенє.

При самим пошвецаню св. храму церковна порта уключена до того чину. З тей нагоди, у новей церкви ше служи саночне, або голєм утриня, а потим у порти пред уходнима дзверми почина пошвецанє св. храму. Док дзияк чита Псалм 50-ти, владика або священїк хторого вон овласци обиходзи церкву и пошвеца мури церковни.

То перша лития по порти, коло св. храму, хтора ше вец будзе отримовац кажди рок на „обновенє храму” т.є. на Кирбай.

Порта нє служи лєм за тоту литию. У порти ше окончує и часц и лития Воскресней утринї — найкрасшого богослуженя — Исусового воскресеня. У порти ше окончує и славне швеценє паски.

Даґдзе ше у церковней порти находзи и студня з воду, та ше на Богоявлєнє и воду швецело зоз литию у порти.

У периодзе коло пейдзешатих рокох 20. вику, кед були забранєни литиї по местох и польох, на Дзуря ше жито тиж швецело у порти.

Пре таку вельку и важну улогу порти у вирским живоце християнох, тот простор ма буц найушоренши и найукрашенши простор у населєним месце.

Литература

Дзвони, християнски часопис, число 7 – 8 (юлий – авґуст) 2002 рок, „Упознай свой обряд ‒ Ище о святих местох ”, Протоєрей ставрофор Йоаким Холошняй