Хусточка

Хусточка

1. у злученю: хусточка на главу (серб. марама):

Дзвчата и дзивки звичайно мали густи власи, хтори вше були заплєцени до варґочох и покруцени коло глави, швечело ше им исц гологлави, або як ше то гуторело у власох. Медзитим, кед ше ишло до валалу, алє и вжиме, главу ше закривало зоз хусточку.

Млади одати жени на контю вязали фитюлу, а старши жени чепец. Поверх чепца жени вязали хусточку на главу;

Дзивки ношели хусточки живших фарбох, а одати жени ношели цмейши. Найчастейше хусточки були били, на роботни дзень червени, зоз квециками, такволани турски хусточки.

Хусточки були цифровани з кветами, овоцами и др. Волали ше гатласки, паньски, гадвабни, репашово, фланелово (мегке волняне лєбо памучне платно), ридки (превидни), делинково (ценки, за лєто), а у старших часох и коруново (коштали єдну австроугорску коруну). На роботни дзень було и фарбарски хусточки (вибивали их фарбаре на тунє фарбене платно). На хованє ше ношело тернову хусточку – чарну з плисиранима рубцами, а таку хусточку ношели и стари жени на векши швета або до церкви.

Жени з маєтнєйших фамелийох мали ґу каждей шветочней шмати одвитуюцу хусточку на главу: ґу кадифи – кадифову, ґу блишовей – блишову, ґу ризовей – ризову або з мишанима.

Хусточку на главу вязало ше так:

♦ на два ґужлїки, так же кончики (ушка) стали до горе. Таке вивязованє ше волало на ружичку;

♦ на лопату (кед хрибтова часц хусточки стої на широко);

♦ на богато або на пищок – кед верх хусточки бул кончисти до горе, подобнє словацкому вязаню хусточки;

♦ на єден конєц – хусточка на глави завязана на єден ґузел, єден конєц хусточки на горе, други на долу.

Хусточку ше вязало под браду, на вольох. Же би верх хусточки випатрал цо красше, до хусточки знука ше кладло папер. Кед верх хусточки бул кончисти до горе, то було на богато або на пищок. Кед горе папер под хусточку бул положени на широко, то ше волало на тепшу. При младших хусточки нє мали ройти, а при старших женох их було.

Скорей обичай бул таки же млоди дас тидзень пред свадзбу ношел млодей на дарунок два хусточки на главу (дзекеди тото приношела будуца швекра кед пришли "питац" дзивку). Єдна хусточка була мишана з кветами и то була найкрасша и найдрагша, а друга хусточка ше волала рацка, хтора була тварда зоз вшелїякима мустрами.

На хусточкох були намальовани дробенки квецики и лїсточка, розсипани поридко на цалей хусточки, а на задку, на вишацим концу, бул вельки розквитнути квет. То були звичайно гатласки хусточки (гадвабни) хтори ше ношело лєм на вельки швета.

2. у злученю: хусточка до рукох (серб. марамица):

У другей руки на молитвенїку ма хусточку до рукох.

Хусточка до рукох то фалат платна хторе служи за особну гиґиєну, окреме за видуванє носа. Мож ю ношиц у кишенки або торбички, а дакеди ше хаснує и як декоративни елемент у кишеночки на рекли. Хусточки до рукох можу буц з памуку, памук-синтетики, синтетики, гадвабу або платна. Єст даскельо файти хусточкох до рукох як цо: паперово хусточки за видуванє носа, а влажни хусточки за уцеранє твари або рукох: їх ше хаснує лєм раз, а єдна памучна хусточка до рукох може тирвац роками.

История

Якуш файту хусточки до рукох ше хасновало ище барз давно. Найскорей першобутна хусточка до рукох бул шакалов хвост притвердзени за палїчку. Людзе з далєкей прешлосци хасновали таку хусточку як лепезу. Тиж так велї народи правели мали гасури зоз слами хтори нoшели на глави же би з нїма утарли зной з твари. То була вшелїяк єдна з главних першобутних причинох за хаснованє нєшкайшей хусточки до рукох. У чаше старей Греческей и Риму було нє лєм хусточки до рукох, алє и салвети. Салвети ше хасновало за сцеранє рукох док ше єдло. У 17. вику у Французкей хусточки до рукох постали барз елеґантни. Були правени з рецочкох и часто украшовани з драгоциним каменьом. Кед бурмут вошол до моди у 18. вику, жени почали хасновац хусточки до рукох у рижних фарбох. Мариї Антоанети ше удало прешвечиц Луя 16, французкого краля тедишнього часу, най принєше закон зоз хторим ше предписує же хустички до рукох муша буц штироуглово, нє округли, полукружни або длуговасти.

3. у злученю: хусточка до кишеночки на лївим боку верхнєй часци хлопскей рекли або женским блейзеру як декоративни предмет. Дзекеди тота хусточка при хлопох ма исти дезен як и машля, а кед хлоп без машлї – може буц украшена и поскладана на рижни способи. Хусточка на женским блейзеру звичайно з рецочку, гадвабна або з дезенованого плаценка у єдней фарби або цифрованого.

Ґалерия

Хусточки до кишеночки на хлопскей рекли або женским блейзеру

Литература

Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 679.

Вонкашнї вязи