Прейдз на змист

Фрижидер

Ушор вязи
Материял зоз Википедиї
Нукашньосц фрижидера

Фрижидер (од робней марки Fridgidaire; рсй. холоди́льник; укр. холоди́льник (холодни́к); поль. сhłodziarka (lodówka); слц. сhladnička (ľadnička))[1] розхладзуюце пошоренє наменєне за одкладанє поживи хтора ше лєгко губи, односно температурно чувствительней поживи на нїзких температурох. Звичайна температура у фрижидеру медзи +4 °С и +8 °С, а замарзовачи досцигую и до -20 °С. Окрем за єдзенє и напой, фрижидери ше хаснує и за чуванє лїкох, хемикалийох и подобних продуктох. Биохемийно, нїзка температура спомалшує хемийни реакциї и биолоґийни процеси хтори приводза до розкладаня протеїнох и розмножованя микроорґанизмох хтори опасни за здравє у случаю поживи, и розкладаня хемикалийох, прецо вони поставаю нє за хаснованє.

Хладзенє есенциялна технїка одкладаня поживи ширцом швета. Нїзша температура зменшує швидкосц розмножованя бактерийох, та фрижидер змешує стопу губеня. Фрижидер отримує температуру даскельо ступнї над точку змарзаня води. Оптимални температурни обсяг за одкладанє поживи цо ше зна погубиц виноши 3-5 °С (37-41 °F).[2] Подобне пошоренє хторе отримує температуру спод точки змарзаня води вола ше замарзовач. Фрижидер заменєл лядову шкатулу, хтора скоро вик и пол була призвичаєни домашнї апарат. Америцка Управа за поживу и лїки препоручує же би ше фрижидер тримало на або спод 40 °F (4 °C) и же би замарзовач бул реґуловани на 0 °F (−18 °C).[3]

История

[ушориц | ушор жридло]
Вчасни електрични розхладзовач, з цилиндричним розменьовачом цеплоти на верху. Тераз припада колекциї Музею науки у Бирминґему Тинктанк.

Фрижидери єст од трицетих рокох двацетого вику. Вони як розхладзуюце средство хасновали ґази амонияк, метил-хлорид и сумпор-диоксид. После велїх трованьох пре чуренє метил-хлориду з фрижидера, вон вируцени з хаснованя. Подобна ситуация була и з амонияком и сумпор-диоксидом. Заменєла их Миджлийова „чудесна мишанїна”, патентована 1928. и наволана фреон - мишанїна флуорохлороугльоводонїку, хтори ше и нєшка хаснує.[1] Нєшкайши фрижидери маю вельку можлївисц зачувац продукти. Так, наприклад, швише млєко ма коло 3.000 бактериї у кубним центиметре. После двох дньох на 15 °C, млєко скишнє и будзе мац коло 40.000.000 бактериї. У модерним фрижидеру, после истого часу их будзе мац лєм коло 4.000.[1]

Технолоґийни розвой

[ушориц | ушор жридло]

Античне походзенє

[ушориц | ушор жридло]

Стари Иранци були медзи першима цо видумали форму велького евапоративного хладзальнїка хтори ше вола яхчал хаснуюци под'жемни маґазински простори, вельку над'жемну структуру зоз зводом хтори направени зоз грубих мурох и опремени з лапачами витру (хтори наволани „бадґирс“), раздзелєних далєй у шоре зоз „канатох”, або у стилу аквадукту хтори ше хасновало у старим Ирану.[4][5]

Пределектричне хладзенє

[ушориц | ушор жридло]

У модерним чаше, пред пренаходзеньом модерного електричного фрижидера, лядово хижи и лядово шкатули ше хасновало за обезпечованє жимного места за одкладанє у векшей часци рока. Були змесцени блїзко при сладководних озерох або наполнєти зоз шнїгом и лядом вжиме. Природни средства ше и нєшка хаснує за розхладзованє поживи. На горских схилох розпущованє шнїгу добри способ за хладзенє напою, а вжиме млєко може длужей остац швиже кед ше го трима на отвореним. Слово „хладнїк“ хасноване ище у 17. вику.[6]

Штучне хладзенє

[ушориц | ушор жридло]
Шема механїчней машини за ляд др Джона Ґория зоз 1841. року
Пошоренє за правенє ляду Фердинанда Кареа

История штучного хладзеня почала кед шкотски професор Вилиям Кален 1755. року пренашол малу машину за хладзенє. Кален хасновал пумпу же би створела часточни вакуум над судзину диетил етру, хтори потим вар, абсорбуюци цеплоту з околного воздуху.[7] Експеримент аж створел мале количество ляду, алє у тедишнїм чаше нє мал практичну применку.

Року 1805. америцки пренаходзач Оливер Еванс описал заварти циклус хладзеня з пару зоз компресию за продукцию ляду з помоцу етра под вакуумом. Британски науковец Майкл Фарадей 1820. року хасновал високи прициски и нїзки температури же би амонияк и други ґази постали чечни, а 1834. року америцки виселєнєц до Велькей Британиї Джейкоб Перкинс направел першу роботну парно-компресийну розхладзуюцу систему. Було то пошоренє завартого циклусу хторе могло робиц нєпреривно.[8] Подобне пробовал 1842. року америцки лїкар Джон Ґори,[9] хтори направел роботни прототип, алє то бул комерциялни нєуспих. Америцкому инженєрови Александарови Твайнинґови 1850. року видати британски патент за систему компресиї пари хтори хаснує етар.

Перша розхладзуюца система зоз абсорпцию ґазу хтора хаснує ґазовити амонияк розпущени у води (хтори ше вола „аква-амонияк”) розвил Фердинанд Каре з Французкей 1859. року и патентовал го 1860. Карл фон Линде, професор инженєрства на Технолоґийним универзитету у Минхену у Нємецкей, патентовал злєпшану методу пречисцованя ґазох у чечним стану 1876. року. Його нови процес оможлївел хасновац ґази амонияк (NH3), сумпор-диоксид (SO2) и метил хлорид (CH3Cl) як розхладзуюци средстава и їх ше за тоти наменки широко хасновало до позних 1920-их рокох.[10]

Домашнї фрижидери

[ушориц | ушор жридло]
DOMELRE фрижидер коло 1914. року

Року 1913. Фред В. Волф з Форт Вейну, Индияна, видумал и направел перши електрични фрижидери за домашнє хаснованє, з моделами хтори зложени з єдинкох цо були монтирани на шкатулу за ляд.[11][12] Його перше пошоренє, направене у наступних даскельо рокох у вецей стоткох єдинкох, волало ше DOMELRE. [13][14] Року 1914. инженєр Натаниєл Б. Велс з Детроиту, Мичиґен, представел идею за практичну електричну розхладзуюцу єдинку, хтора познєйше постала основа за Келвинатор. Самостойни фрижидер, з компресором на дну орманчика, видумал Алфред Меловес 1916. Меловес направел тот фрижидер комерциялно, алє го купел Вилиям K. Дурант 1918. року, хтори порушал компанию Фриджидер (од чийого бренду и походзи назва „фрижидер") за масовну продукцию фрижидерох. Компания Келвинатор 1918. року представела перши фрижидер з єдну файту автоматскей контроли. Абсорбцийни фрижидер видумали Балцар фон Платен и Карл Мантерс зоз Шведскей 1922. року, ище док були студенти Кральовского технолоґийного институту у Стокголму. Тот модел постал шветови успих и Електролукс го комерциялизовал. Други пионире були Чарлс Телиє, Дейвид Бойл и Раул Пикте. Карл фон Линде перши патентовал и направел практични и компактни фрижидер.

Дженерал Електриков „Монитор-Топ“ фрижидер, представени 1927. року, по цени од 525 долари, з першим челїчним орманом, хтори дизайновал Кристиян Стенструп.[15]

Перши фрижидер хтори достал широке хаснованє бул фрижидер „Монитор-Топ“ компаниї Дженерал Електрика хтори представени 1927. року. Так го явносц наволала пре подобносц зоз зводом дзела на желєзнєй воєней ладї УСС Монитор зоз 1860-их.[16] Склоп компресора, хтори емитовал вельке количество цеплоти, бул поставени над орманом и оградзени з украсним персценьом. Випродуковани вецей як милион єдинки. Як медий за хладзенє, тоти фрижидери хасновали або сумпор-диоксид, хтори корозивни за очи и може спричинїц траценє виду, боляци опеклїни и мехирки на скори, або метил формат, хтори барз запалїви, чкодлїви за очи и токсични кед ше го удихує або прелїґнє.[17]

Уводзенє фреону 1920-их преширело тарґовище фрижидера през 1930-и и обезпечело алтернативу нїзкей оксичносци за предходно хасновани розхладзуюци средства. Оддвоєни замарзовачи постали звичайни 1940-их; вираз за пошоренє, популарни у тедишнїм чаше, бул глїбоке замарзованє. Тоти пошореня, або апарати за ґаздовство ше нє продуковало масовно док нє прешла Друга шветова война.[18] Пейдзешатих и шейдзешаих рокох 20. вику пришло до технїчного напредованя як цо автоматске одмарзованє и автоматске правенє ляду. Ефикаснєйши фрижидери розвити 1970-их и 1980-их, гоч еколоґийни проблеми приведли до забраньованя барз ефикасних (фреонских) розхладзуюцих средствох. Вчасни модели фрижидерох (зоз 1916. року) мали жимни оддзельок за судзини за коцки ляду. Од позних 1920-их, швижа желєнява успишнє прерабяна зоз замарзованьом хтору окончовала Постум (предходнїк компаниї Дженерал Фудс), хтора здобула технолоґию кед купела права на успишни методи швижого замарзованя Кларенс Бердсея.


Способ роботи

[ушориц | ушор жридло]

Найпростейше поведзено, фрижидер представя пошоренє хторе з помоцу розхладзуюцого средства одбера цеплоту з поживових артиклох и придава ю околїску звонка фрижидера. Його главни часци то компресор, кондензатор, випарйовач и термостат. З їх помоцу, темпаратура ше спущує зоз температури у просториї на температуру медзи +4 °C и +8 °C, кед у питаню краткотирваце чуванє (фрижидер), а до -20 °C кед у питаню длуготирваце чуванє (замарзовач).[1] Компресор хтори порушує електромотор збива, т.є. згушнює розхладзуюце средство, напр. амонияк або фреон. Кондензатор ше находзи под високим прициском, прецо збити (згуснути) розхладзовач преходзи з ґазовитого до ченого стану (кондензация). Випарйовач ма векши волумен, та розхладзовачу опадує прицисок. Вон ше, подпомогнути з цеплоту хтору одбера з нукашньосци фрижидера, випарює, а потим и напущує фрижидер. Термостат або термореґулатор нє участвує у самим процесу хладзеня, алє реґулує температуру на тот способ же претаргує доводзенє струї ґу електромотору и так зопера хладзенє кед ше фрижидер охладзи на жадану температуру.[1]

Референци

[ушориц | ушор жридло]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Сајферт, Војислав; Тасић, Иван; Петровић, Марина (2011). „Електрични хладњаци”. Техничко 8. Београд: ЗУНС. стр. 72—73. ISBN 978-86-17-17290-7.
  2. ↑ BBC - Climate Change - Bloom - Keep your fridge-freezer clean and ice-free (на en-GBм язику). http://www.bbc.co.uk/bloom/actions/fridgefreezertips.shtml. [преверено 2026-08-20]. 
  3. ↑ Are You Storing Food Safely? FDA. 9 February 2021
  4. ↑ Yakhchāls, Āb Anbārs, & Wind Catchers — Passive Cooling & Refrigeration Technologies Of Greater Iran (Persia)|url=https://cleantechnica.com/2018/04/28/yakhchals-ab-anbars-wind-catchers-passive-cooling-refrigeration-technologies-of-greater-iran-persia/|access-date=2021-01-22 website= TandfOnline language=en-US
  5. ↑ Ebrahimi, Ali; Shayegani, Aida; Zarandi, Mahnaz Mahmoudi (2021). https://doi.org/10.1080/15583058.2019.1645243 „Thermal Performance of Sustainable Element in Moayedi Icehouse in Iran”. International Journal of Architectural Heritage (на језику: енглески). 15 (5): 740—756. S2CID 202094054. doi:10.1080/15583058.2019.1645243. Приступљено 2021-02-02.
  6. ↑ Venetum Britannicum, 1676, London, p. 176 in the 1678 edition.
  7. ↑ Arora, Ramesh Chandra (30. 3. 2012). „Mechanical vapour compression refrigeration”. Refrigeration and Air Conditioning. New Delhi, India: PHI Learning. стр. 3. ISBN 978-81-203-3915-6.
  8. ↑ Burstall, Aubrey F. (1965). A History of Mechanical Engineering. The MIT Press. ISBN 0-262-52001-X.
  9. ↑ US 8080A, John Gorrie, "Improved process for the artificial production of ice", issued 1851-05-06
  10. ↑ https://patents.google.com/patent/US8080A, John Gorrie, "Improved process for the artificial production of ice", issued 1851-05-06
  11. ↑ US 1126605, Fred W. Wolf, "Refrigerating apparatus", issued 1915-01-26
  12. ↑ Dennis R. Heldman (29. 8. 2003). https://books.google.com/books?id=fCRpUZzT2hMC&pg=PA350. CRC Press. стр. 350. ISBN 978-0-8247-0938-9. https://web.archive.org/web/20160505214053/https:/books.google.com/books?id=fCRpUZzT2hMC&pg=PA350 из оригинала 5. 5. 2016. г.
  13. ↑ „ashrae.org”. www.ashrae.org. Приступљено 2021-08-02.
  14. ↑ „Air Conditioning and Refrigeration History - part 3 - Greatest Engineering Achievements of the Twentieth Century”. www.greatachievements.org. Архивирано из оригинала 02. 08. 2021. г. Приступљено 2021-08-02.
  15. ↑ „G.E. Monitor Top Refrigerator”. www.industrialdesignhistory.com. Приступљено 2020-01-25.
  16. ↑ Lobocki, Neil (2017-10-04). „The General Electric Monitor Top Refrigerator”. Приступљено 2020-01-25.
  17. ↑ „GE Monitor-Top Refrigerator - Albany Institute of History and Art”. www.albanyinstitute.org.
  18. ↑ „The History of Household Wonders: History of the Refrigerator”. History.com. A&E Television Networks. 2006. Архивирано из оригинала 26. 3. 2008. г.

Литература

[ушориц | ушор жридло]

https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Фрижидер

Ґалерия

[ушориц | ушор жридло]
  • Америцки домашнї фрижидер
    Америцки домашнї фрижидер
  • Сучасни фрижидери
    Сучасни фрижидери
  • Сучасни комбиновани фрижидер зоз замарзовачом
    Сучасни комбиновани фрижидер зоз замарзовачом
  • Нукашньосц сучасного комбинованого фрижидера
    Нукашньосц сучасного комбинованого фрижидера
Превьате зоз "https://rsk.wikipedia.org/w/index.php?title=Фрижидер&oldid=20936"