Тирана
| Тирана | |
|---|---|
 | |
| Попатрунок на Тирану | |
| Административни податки | |
| Держава | Албания |
| Округ | Тирана |
| Жительство | |
| Попис 2023. | 389 323 |
| Густосц | 9 269,6/км² |
| Ґеоґрафски податки | |
| Координати | 41⁰ 19′ 32″ С 19⁰ 49′ 11″ В |
| Поверхносц | 42 км² |
| Други податки | |
| Поштове число | 1000—1054 |
| Поволанкове число | +355 (0) 4 |
| Реґистерска ознака | TR |
Тирана (алб. Tiranë або Tirana) главни и найвекши варош у Албаниї. Находзи ше у штред держави, окружени є зоз горами и брегами. Тирану окружує гора Дайти з єдного боку, а долїна на сиверозаходзе прей хторей ше шири попатрунок на Ядранске морйо. Тот варош медзи найвлажнєйшима и найслунковитшима варошами у Европи, зоз 2 544 слунковитима годзинами рочнє.[1]
Тирана главни привредни, политични и тарґовински центер Албаниї праве пре ґеоґрафске положенє, а тиж є и центер сучасного воздушного, морйового, гайзибанского и драгового транспорту.
У Тирани ше находзи будинок парламенту Албаниї, Универзитет хтори основани 1957. року и велї други державни и други будинки, як цо то Албански институт науки, Академия уметносцох, Польопривредни универзитет, Воєна академия, Институт министерства вонкашнїх дїлох. Року 2022. варош преглашени за европску престолнїцу младих.
История
[ушориц | ушор жридло]Иван Ястребов записал же Тирана варош з новших часох, алє векшина историчарох и ґеоґрафох твердзи же Тирана, як варош, походзи зоз старих часох кед ше населєнє волало Тирин. У Скендербеґовим чаше варош бул найскорей у його власносци, а у чаше панованя Туркох бул санджак (часц) пашалуку у хторим окрем Тирани було ище 40 валали. У других писаних жридлох мож пренайсц информацию же Тирану основал османски ґенерал Сулейман-паша, хтори дал справиц джамию, пекару и турску купатльню и наволал вариш Тиркан, на славу побиди при Техерану у Персиї (нєшкайши Иран). Медзитим, то процивне тому прето же єст скорейши записи єдного византийского историчара о каштелю на гори Дайти, по мену Тиркан, у шестим вику.
Нєдалєко од Тирани, у порти старей церкви св. Прокопа, по Першей шветовей войни бул сербски воєни теметов, хтори руйновани такой по одходзе сербского войска зоз тих просторох. У церкви була поставена табла зоз 77 менами погинутих воякох.[2]
Жительство
[ушориц | ушор жридло]Предпоставя ше же у Тирани 1910. року було коло 12 000 жительох, по попису 1910. року було 30 000, а гоч тирвала война, 1945. року аж 60 000.
По попису зоз 2023. року у Тирани жию 389 323 жителє, тот варош у Албаниї найгустейше населєни, аж 502 жителє по квадратим километре.
Проблеми и потенцияли
[ушориц | ушор жридло]Тирана ма проблем зоз квалитетом воздуху. Найвекши заґадзовач то превозки хтори старши як 50 роки, а попри того и гориво барз нїзкого квалитету.
Городска инфраструктура нє адекватна за число жительох у Тирани. Жительох єст превельо и вони маю проблем зоз одкладаньом черствих одруткох и хаснованьом води. Жителє маю проблем и зоз електричну енерґию, цо видно по вельким чишлє аґреґатох хтори ше находза пред кажду предавальню або подприємством у центре варошу.
Попри тих проблемох, у Тирани обачлїве напредованє. Почина ше правиц перши туристични места, а єден з таких поцагох то будованє дротовей дзвигачки хтора будзе медзи длугшима у Европи. Сама дротова дзвигачка закончена, алє хибя ище рижни провадзаци змисти.
У Тирани ше прави велї будинки, окреме у околїску, алє велї улїчки и по нєшка нє маю назву.[3]
Вонкашнї вязи
[ушориц | ушор жридло]- Урядови веб сайт
- „Tirana”. Encyclopеdia Britannica (на језику: енглески)]
- Тирана, на сербскей википедиї, sr.wikipedia
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ „Sunniest Cities in Europe”, currentresults.com. стр. 1.
- ↑ "Политика", 27. феб. 1924, стр. 3
- ↑ „BBC Tirana: Where the streets have no name”. 3. 12. 2004. Приступљено 25. 4. 2013.