Теодор Ромжа
| Теодор Ромжа | |
|---|---|
 | |
| Датум народзеня | 14. априла 1911. |
| Датум упокоєня | 1. новембра 1947 (36) |
| Державянство | угорске, чехословацке |
| Язик творох | русински, словацки, старославянски |
| Школа | ґимназиї, Хуст |
| Универзитет | Папски ґриґориянски универзитет, Рим |
| Период твореня | 1935—1947. |
| Жанри | душпастирство, владичество |
| Поховани | у Катедралним соборе Воздвиженя Чесного Креста у Ужгородзе |
| Припознаня | Преглашени за блаженого з боку римского папи Йована Павла ІІ |
Теодор Ромжа (*14. април 1911—†1. новембер 1947), священїк, духовнїк, професор филозофиї, мукачевски владика и апостолски администратор Мукачовскей грекокатолїцкей епархиї.
Биоґрафия
[ушориц | ушор жридло]Теодор Ромжа ше народзел 14. априла 1911. року у Вельким Бичкове на Подкарпатскей Руси. Бул дзевяте дзецко Павла и Мариї родз. Семакова. Фамелия жила скромно и у християнским духу. Основну школу Теодор закончел у Вельким Бичкове а потим, од 1922. по 1930. рок бул у ґимназиї у Хусту хтору закончел з винїмково добрим успихом. Бул добри спортиста. Окрем того, шпивал у церкви а у Служби Божей читал Апостол.
Теодорово родичи жадали же би вон виучел за инженєра алє вон почувствовал поволанку же би пошол за священїка та пошол до ґимназиї у Риме же би постал священїк. Концом октобра 1930. року Теодор Ромжа сцигнул до Риму на колеґиюме Germanicum-Hungaricum а вєшенї 1934. року, понеже мал задумки пойсц на мисиї до Русиї, вон прешол на колеґиюм Russicum.[1] Филозофию и богословию абсолвовал на Папским ґриґориянским универзитету.
Теодор Ромжа бул 25. децембра 1935. року пошвецени за диякона а 25. децембра 1936. року го владика Александер Стойка рукоположел за священїка. Назад, на Подкарпатску Рус, Теодор Ромжа ше врацел аж 1937. року кед закончел лиценцият. Душпастирску дїялносц Ромжа одпочал 10. марца 1938. року кед бул послани служиц на парохиї у Нїжшим Бистрим и у Березове. Його робота на парохиї нє була лєгка бо там було надосц православних а ище вецей атеїстох. И попри того же бул образовани у русийскей колеґиї Russicum за роботу медзи православнима Теодор Ромжа тримал же, насампредз, треба же би виховйовал таких грекокатолїкох хтори би православним вирнїком служели за приклад. Ромжа мал вельке жаданє же би ше врацел до Риму же би докончел свойо докторски студиї алє ше му тото жаданє, пре рижни причини, нє сполнєло.
Концом лєта 1939. року Теодор Ромжа почал, на основи менованя владики Александра Стойки, робиц у Ужгородскей богословскей Семинариї як духовнїк и професор филозофиї. У семинариї Ромжа мал жаданє запровадзиц пременки хтори би подзвигли уровень єй богословох.
Владика Ромжа
[ушориц | ушор жридло]У септембре 1944. року Теодор Ромжа достал булу з менованьом за владику - титуларного владику апийского и апостолского администратора Мукачовскей грекокатолїцкей епархиї. Рукоположенє за владику було отримане у Ужгородским катедралним соборе 24. септембра 1944. року.
Владическа служба преосвященого Теодора Ромжи була кратка, алє шицок тот час його дїялносци бул полни любови ґу вири и церкви, моцного намаганя же би медзи вирнїками и священїками у своєй епархиї змоцнєл и охрабровал дух вирносци ґу Католїцкей церкви. Функцию владики Ромжа достал у чаше хтори бул траґични за саму Грекокатолїцку церкву.
Подкарпатє було лєм пар роки пред тим приєдинєне до Совєтского союзу и комунистични власци одпочали ликвидованє Грекокатолїцкей церкви подобнє як цо то уж було у цеку у сушедней Галичини. Там, у Галичини, церква була фундамент, главне жридло українскей националистичней опозициї новому режиму. Факт, же церква на Подкарпатю була иншака - русинска и нєнационалистична, нє мал за режим нїяке значенє.
Од самого початку совєтски тайни служби жадали прешвечиц Ромжу же би прешол до православя и же би придал епархию под юрисдикцию Москви. Понеже тото Теодор Ромжа катеґорично одбил, НКВД [2] прешла на свойо добре розробени методи.
Уплїв владики Ромжи на вирних виволовал оштре нєзадовольство першого секретара ЦК Комунистичней партиї України Никити Хрущова. Спрам мемоарох ґенерала Павла Судоплатова,[3] Хрущов и министер державней безпечносци України С. Савченко ше 1947. року обрацели з писмом ґу Сталїнови и министрови державней безпечносци СССР Абакумовови же би дали допущенє за забойство владики, обвинююци го за сотруднїцтво зоз илеґалним українским националним рухом и "таємнима емисарами Ватикана". У писме ше тиж твердзело же Ромжа и його ґрупа представяю озбильне загрожованє политичней стабилносци у реґиону хтори лєм нєдавно бул уключени до составу Совєтского Союзу. Далєй Судоплатов писал же Сталїн одобрел владиково забойство.
Ґрупа аґентох специялней служби 27. октобра 1947. року зорґанизовала транспортне нєщесце на драги медзи валалами Иванивци и Лохово з цильом же би цо баржей бул розбити фиякер у хторим шедзел владика Ромжа. Вон у тим инсценованим транспортним нєщесцу нє погинул, остал живи и нашол ше, покалїчени, у шпиталю у Мукачове. Рано 31. октобра 1947. року владика Теодор Ромжа приял у шпиталю святу причасц.
Владика Ромжа умар аж 1. новембра после пол ноци, кратко потим як му бул дати отров курари хтори му дала аґентка месней тайней служби, иншак медицинска шестра у шпиталю хтора ше облєкла до лїкарскей униформи и представела як дохторка. [4]
Хованє владики ше збуло 4. новембра. Вон бул поховани до крипти Ужгородского катедралного собору.
Беатификация
[ушориц | ушор жридло]
Владика Теодор Ромжа бул 37. владика Мукачовскей грекокатолїцкей епархиї и 25. владика после Ужгородскей униї з 1647. року. Ромжа водзел и управял зоз епархию у найкритичнєйших часох, кед ше на шицки способи пробовало зменшац єй дїялносц и ликвидовац ю.
Владика Теодор Ромжа бул 21. юния 2001. року з боку римского папи Йована Павла ІІ у Львове преглашени за блаженого. Памятна Служба божа на чесц блаженому Теодорови була отримана 1. новембра, на дзень кед вон умар 1947. року. Мукачовска грекокатолїцка епархия преглашела 31. октобер за дзень споминаня и памятки на владику Теодора Ромжу.
Окрем 31. октобра, у литурґийним календар ше швеци и дзень преношеня його посмертних остаткох а то 28. юний. Векшина вирних тримала же владиково цело ище у цеку 50. рокох було, з места дзе було поховане, однєшене и знїщене з боку совєтских орґанох. На нєсподзиванє велїх, цело найдзене у першобутним гробе та го послали на експертизу до Будимпешти же би ше доисцело чи то наисце посмертни остатки владики Ромжи.
По преглашеню владики Теодора за блаженого, уж 27. юния 2001. року, а по законченю експертизи, його мощи превежени на шветочни способ през Марияповч и Собранци до Мукачовскей епархиї - до Ужгороду. Нєшка ше вони находза у Катедралним соборе Воздвиженя Чесного Креста, у каплїчки на лївим боку церкви, на месце хторе блажени Теодор, ище за живота, барз полюбел и дзе часто служел Служби божи.
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Іван Поп: Podkarpatská Rus - osobnosti její historie, vědy a kultury, Libri; Перше выданя (2008), ISBN 978-80-7277-370-1
- Шуст Р. Ромжа Юрій Теодор // Довідник з історії України. — 2-е видання. — К., 2001. — С. 668—669.
Вонкашнї вязи
[ушориц | ушор жридло]- Петро Медвідь, 110 років од народжіня блаженого Русина – Теодора Ромжы. Интернетови радио lem.fm, 14.4.2021.
- Teodor Romża (1911–1947). Vatican: documents.
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ Ласло Пушкаш. «Кир Феодор Ромжа. Жизнь и смерть епископа: опыт богословско-художественного исследования» (Милан, 2000). Дата обращения: 19 августа 2013
- ↑ НКВД - Народни комесарият нукашнїх дїлох (рус. Народный комиссариат внутренних дел, НКВД) то назва за бувшу явну и тайну полицию Совєтского Союзу хтора директно окончовала розкази Совиту народних комесарох СССР, уключуюци и политични вишлїдзованя и преганяня.
- ↑ Судоплатов П. А. Спецоперации. Лубянка и Кремль 1930—1950 годы.-М.: ОЛМА-ПРЕСС, 1997 г.
- ↑ Вєдєнєєв Д. В. Обставини загибелі єпископа Теодора Рожмі: медичний та кримінологічний аспекти (укр.) // Церковно-исторический вестник. — 2021. — № 28. — С. 53–58.