Силка

Силка (мадь. szilke шолька, мала судзина; всл. silka файта глїняного гарчка); у нашим язику то глїняна судзина за зберанє шметанки: як глїняна кантичка, лєм векша.

Тото слово ше хасновало тиж и за красну полцорову миску з ухами, у хторей ше ношело єсц положнїци. Тоту миску ше хасновало и за други потреби: до нєй ше внєдзелю улївало юху у хторей заварени галушки або ґаґорки, алє и за резанки зоз сиром, маком, хлєбичком або з кромплями.

Силки правели майстрове цо правели потребну судзину зоз печеней глїни. Силки мали ґлазуру и звонка и знука судзини. При сподку силка була узка, до нєй ше злївало шметанку. Долу при дну мала дзирку за одцеканє серватки.

Кед серватка вицекла, дзирочку ше затикало звонка з гушим пирком. Младши силку волали шметанїк. Силку ше дараз могло направиц з двома ухами, а дакеди лєм з єдним ухом.

По велькосци, тоти цо були висши як 25 центи волали ше вельки силки, а тоти цо мали 15-25 центи волали ше єдноствно - силки. Гевти нїзши як 15 центи волали ше мали силки (випатрали як шольки).

Силки при Руснацох

У обисцу дзе ше ховало домашнї животинї, та и крави хтори ше доєло пре млєко, за зберанє шметанки було окремни судзини. Подоєне швиже млєко було у жохтаре. Зоз жохтара ше млєко цо ше нє поєдло такой розлївало до глїняних кантичкох або до векших гарчкох. Зоз млєка цо стало дзень або два и скисло ше,

зберало ше з ложку лєбо вареху шметанку и кладло до судзини хтора ше волала силка або шметанїк. Часто за поступок збераня шметанки бул вираз же ше шметанку злїва до силки. Назберана шметанка у глїняней силки стала, окреме влєце, у жимнєйших просторийох (коморка, шпайз або на порващку спущена у студнї), а зоз назбераней шметанки ше у збущку муцело масло.

Познєйше, при концу 20. вику, за роздвойованє шметанки од млєка служели апарати сепаратори. Сепаратор мали звичайно лєм тоти обисца у хторих ше доєло вецей крави, а шметанку предавало або з нєй муцело масло.

Ґалерия

Силка, шметанїк з ручку, (друга половка 19. вику)
Тордова силка зоз другей половки 19. вику

Литература

Словнїк Руского народного язика II, О-Я, Нови Сад 2017, б. 469.

Вонкашнї вязи

Magyar néprajzi lexikon (Мадяарски етноґрафски лексикон)