Сепаратор (за млєко)
Сепаратор и сеператор (частейше ше хасновало сеператор гоч правилне сепаратор) центрифуґална справа за видзельованє шметанки з млєка. Сепаратори ше у прешлосци хасновало на фармох и у ґаздовствох дзе ше доєло даскельо крави. Швиже подоєне млєко ше прерабяло на ручним сепаратору. Продукти хтори ше достали було преробене млєко зоз хторого ше правело такволани швабски сир и шметанка зоз хторей ше правело масло.
История
[ушориц | ушор жридло]Пред зявеньом центрифуґалних сепараторох, шметанка ше зоз млєка зберала ручно аж кед после длугшого часу сама виплївала на верх та ше ю з ложку могло позберац.
Центрифуґални сепаратор перши направел шведски инжинєр Карл Густаф де Лавал 1878. року, цо оможлївело швидше и лєгчейше знїманє шметанки зоз млєка, без потреби же би млєко 24 годзини мушело одстац и ризику же би ше могло скиснуц. Вон основал познати бренд Alfa Laval у Стокголму. Познати були и сепаратори випродуковани у Нємецкей и Данскей. Концом ХIХ и початком ХХ вику америцки компаниї як цо De Laval Cream Separator Co, купую европски патенти и розвиваю свойо верзиї продуктох. Ручни сепаратори поставаю обовязни инвентар скоро на каждей фарми.
Механїзем
[ушориц | ушор жридло]Ручка сепаратора порушує механїзем зубчанїкох хтори посцигую вельку швидкосц ротациї.
Кед ше ручка сепаратора обраца зоз швидкосцу 60 до 80 обрацаня у минути глава сепаратора, зоз конуснима танєрчками хтори у ствари дзеля (сепарираю) млєко на ценки пасма, ше обраца зоз швидкосцу 6000 до 10000 тисячи обрацаня у минути. Аж кед ше досцигнє тота швидкосц пуща ше млєко. Центрифуґална сила вицагує чежше млєко ґу вонкашнїм муром справи, а шметанка, хтора лєгчейша, ше збера коло централей осовини у стредку. Два цивки одводза зоз сепаратора млєко зоз часци коло мура, а шметанку зоз стредку. Зоз положеньом цивкох ше може нарихтац кельо ше шметанки винє зоз млєка т. є. яке масне млєко ше охаби.
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Green, Don W.; Perry, Robert H. Perry's Chemical Engineers' Handbook (8th Edition). McGraw-Hill Professional, 2007. ISBN 978-0-07-142294-9
- Støren, Kr. (1919): «Melkebruket» (I:Landbruksboken bd. 2 del II. Kristiania. Spalte 817-1006.)
