Сава Вукосавлєв

Сава Вукосавлєв
Датум народзеня	8. марца 1914.
Датум упокоєня	21. януара 1996.
Державянство	угорске, югославянске
Школа	Учительска школа Препарандия, Зомбор
Период твореня	1935-1981
Жанри	просвита, компонованє, дириґованє, мелоґрафия
Припознаня	Орден заслугох за народ зоз стрибернима зарями, Орден роботи зоз златним венцом, Искри култури КПЗ Войводини, Златна значка Союзу аматерох Сербиї, Октоберска награда и Повеля варошу Нового Саду

Сава Вукосавлєв (*8. марец 1914-†21. януар 1996), учитель, теоретичар музики, музични педаґоґ, композитор, дириґент, мелоґраф, тамбураш и орґанизатор музичного живота. Бул снователь Велького тамбурашского оркестру Радио Нового Саду (1957).

Биоґрафия

Сава Вукосавлєв ше народзел 8. марца 1914. року у валалє Пашичево (нєшкайше Змаєво, општина Вербас). Кед Сава мал дзевец роки, почал грац на тамбури чий го звук цалком зачарал. До ґимназиї Сава Вукосавлєв ходзел у Вербаше, дзе ше здружел з даскелїма товаришами та основали оркестер хтори грал на школских представох и вилєтох. Сава прешол 1929. року до Зомбора, до варошу у хторим културно-уметнїцки дружтва були барз активни, як цо то сербске, мадярске, нємецке и горватске шпивацке дружтво, та филгармония, дуйни городски оркестер и подобни. Сава Вукосавлєв закончел познату учительску школу Препарандия у Зомборе 1935. року, а источасно мал приватни годзини виолини при професорови Антонови Руснякови у Музичней школи Зомборского шпивацкого дружтва. Теорию музики му преподавал проф. др Людевит Киш, етномузиколоґ и дириґент хтори го, вєдно зоз етномузколоґом Винком Жґанцом, ище у його младих дньох заинтересовал за записованє народних шпиванкох. Под час школованя Вукосавлєв, як барз музично талантовани школяр, дириґовал зоз школским хором и оркестром, а бул и член литературней секциї Дьордє Натошевич. Всестраносц и рижнородносц занїманя зоз музику през єй розлични форми ше при ньому и теди виказовала, бо бул и член Зомборскей филгармониї, як и дуйного оркестру Соколского дружтва у Зомборе.

По законченю Учительскей школи Сава Вукосавлєв анґажовани як учитель у околних бачких валалох Купусина, Бачки Моноштор и у родним Пашичеве. Вукосавлєв орґанизовал и аматерски забави, представи, як и бали зоз поволанками. У представох бавели ґлумци, учителє, алє дзекеди и школяре, а вони отримовани у локалних карчмох и у своїм змисту часто мали укомпоновани и писнї и танци хтори теди були популарни медзи народом. Кед мал вивесц даєдну векшу представу, главни ансамбл часто поволовал до помоци церковни хор зоз хторим аж по сам початок Другей шветовей войни руководзел др Васа Вукович.

Под час войни културни живот, пре чежки обставини, бул у другим планє и одвивал ше през дружтвено хасновиту роботу у форми снованя даєдних ad hoc ансамблох у хторих були приучени вояци. Вукосавлєв и на тим полю витворел значни резултати, бо ше му удало основац даскельо ансамбли у Стойнику, Мокрину, Зренянину и других местох. Под час народноошлєбодительней войни Сава Вукосавлєв призначел и аранжовал числени писнї хтори чул на терену, а хтори познєйше обявел у збирки Писнї шлєбоди хтора ше находзи у антолоґиї Масовни роботнїцки и партизански писнї зоз 1972. року.

Период по Другей шветовей войни

При концу войни Сава Вукосавлєв ознова пошол до Зомбора и там постал уметнїцки директор даскелїх ансамблох. По ошлєбодзеню пришло до оживйованя културней дїялносци у Бачкей алє и у цалей Югославиї, та Вукосавлєв теди основал дуйни оркестер у Апатину зоз хторим потим наступали на числених шветочносцох Армиї у ошлєбодзених варошох. У тим периодзе Сава Вукосавлєв робел на усовершованю свойого музичного знаня та прешол до Нового Саду на пошвидшани єднорочни курс за дириґентох и на наставно-теорийни оддїл Музичней школи Исидор Баїч. Там му дириґованє преподавал Светолик Пашчан Коянов, гармонию и контрапункт му преподавали композитор и дириґент Воїслав Илич, виолину Душан Илин, а теорию музики и солфедьо Антун Тот.

После такого, за гевтот час наисце озбильного усовершованя його знаня у обласци музики и єй интерпретациї, Вукосавлєв активно участвовал у снованю и роботи Новосадскей филгармониї. Вон од 1947. року постал референт за музику и шеф оддзелєня за културу Поверенїцтва за просвиту и културу Главного вивершного одбору Народней скупштини Войводини. Потим, Сава Вукосавлєв пршол на роботу до Радио Нового Саду, дзе остал до пензиї, а його робота у тим периодзе остала призначена як барз значна у вкупней дїялносци тей институциї.

Период кариєри у Радио Новим Садзе

Найзначнєйша инициятива Сави Вукосавлєва теди було сновнє Велького тамбурашского оркестру Радио Нового Саду 1957. року, ансамбла хтори потим афирмовал и Нови Сад и цалу Войводину у тедишнєй жеми и иножемстве, а на репертоаре оркестру була инструментална и вокално-инструментална музика шицких народох и народносцох Войводини, Косова и других републикох. Окрем у Югославиї, Вельки тамбурашски оркестер Радио Нового Саду госцовал у Франузкей, Италиї, ЗАД и Канади, Мадярскей, Либиї и у других жемох. У тим оркстре теди грали найлєпши тамбураше на просторох Балкану як цо то Александар Араницки, Славко Суботин, Матия Перович и особлїво мединародно познати леґендарни Яника Балаж.

Озбильна и пошвецена теорийна робота Сави Вукосавлєва на преучованю тамбури як инструменту и єй способе граня указовала ше през писанє учебнїка о тамбури, вєдно зоз композиторами и музичнима редакторами Исидором Хаднадєвим и Бранком Ченейцом. Тото дїло обявене у шейсцох кнїжкох и наволане є Школа тамбури войводянскей системи. У першей кнїжки слово о историяту того инструменту, потим шлїдза основни знаня у поглядзе теориї музики и штимованя, як и технїки граня. У наступних пейцох кнїжкох обявена свойофайтова антолоґия композицийох хтори наменєни же би ше их грало на тамбури и у тамбурашских оркестрох. За свойого живота Сава Вукосавлєв написал и окремни учебнїк Войводянска тамбура, хтори видала Матица сербска 1990. року.

През свойо композициї Сава Вукосавлєв жадал (а нєшка велї музични фаховци з правом поведза же ше му тото и удало) приблїжиц тамбуру, як музични инструмент, народу, же би ше народ зожил з тим инструментом и зоз шицким тим цо його звук понука. Та прето Вукосавлєв пошвецено компоновал и аранжовал уж постояци мелодиї даваюци им тематичне значенє хторе од давна було вязане за роботу у полю, жито, салаши и други теми вязани за Войводину. Так знаме за познату Жатвову писню, У Банаце жито повисше глави, Ягоди, Моцне слунко одскочело и велї други.

Барз пошвецено Сава Вукосавлєв ше занїмал зоз мелоґрафску роботу, та так призначел вецей як 1000 староварошски шпиванки, народни писнї и танци. Тоти записи вон познєйше хасновал за музични обробок и претварял их до музичних аранжманох, найчастейше за тамбурашски оркестер. Резултати своїх виглєдованьох Вукосавлєв представял науковим кругом на Конґресу фолклористох Югославиї, на Бледу 1959. року, на Медзинародним симпозиюме за преучовнє роботнїцкей масовней писнї у Веленю 1965. року.

Богата музична творчосц

У библиоґрафиї Сави Вукосавлєва ше наводзи же вон автор 50 ориґиналних композицийох и коло 4.000 аранжманох композицийох домашнїх авторох. Спомедзи його авторскей музики треба спомнуц шлїдуюци композициї: Увертира Мачва, Мадярска рапсодия, Сримска рапсодия, Свита за тамбурашски оркестер У Руми на Брегу, Елеґия, Романса, Балада, Колїсанка, Скерцо, Кончертино за брач и тамбурашски оркестер, Кончертино за самотнїцу и тамбурашски оркестер.

Менєй познате же вон компоновал и ориґинални соло-шпиванки як цо то: Гайд най ше вожиме, Гибай, мили, Шлинґераї, Лавочка под ягоду, Пред памятнїком Паї Коларича, Главу горе, приятелю, Шерцо, Жубротаю мутни води, Шпивай тей ноци, Єй, кед бим могол, Дзвони, Розширело ше коло по Войводини, Славония, Кед моя баба була млада, Черґарски смуток, Давни цукровки, Рика и я, Так то и будзе, Фиякериста на стихи Павла Блажека, Анти Ґардаша, Велї Суботича и других.

Написал Сава Вукосавлєв и даскельо дїла за симфонийски оркестер: Войводянска рапсодия, Войводянски партизанє и Кончертино за гармонику и оркестер. Значна и його робота на полю музичней педаґоґиї за дзеци и младих. Вукосавлєв автор учебнїку - збирки писньох за дзеци предшколского возоросту под назву Весели полетарци.

Сава Вукосавлєв бул вельорочни предсидатель Союзу музичних дружтвох Войводини, подпредсидатель Союзу музичних дружтвох Сербиї, почесни предсидатель Здруженя музичних уметнїкох Югославиї, як и єден зоз сновательох високоценєного Фестивалу тамбурашскей музики у Осиєку, а вєдно зоз проф. Антоном Еберстом, директором музичней продукциї Радия Нового Саду, вон бул инициятор и снователь медзинародного Фестивалу подунайских жемох Ой Дунаю, Дунаю белави. Тиж так, вон инициятор снованя Фестивалу музичних дружтвох Войводини у Руми, Музичного фестивалу дзецох у Зомборе, Фестивалу музичних традицийох Войводини у Вершцу и велїх других.

Дружтвени и фаховни припознаня

За заслуги на полю ширеня културно-уметнїцких вредносцох Войводини, алє и Югославиї, Сава Вукосавлєв наградзени з численима наградами и припознанями: Орден заслугох за народ зоз стрибернима зарями, Орден роботи зоз златним венцом, Искри култури КПЗ Войводини, Златна значка Союзу аматерох Сербиї, з Октоберску награду и Повелю варошу Нового Саду, з Повелю Союзу борцох Войводини, Повелю Матки виселєнцох и другима.

Сава Вукосавлєв умар у Новим Садзе 21. януара 1996. року, а поховани є на Алмашким теметове у Новим Садзе.

Савови Вукосавлєвови ше нє удало сполнїц його особне животне жаданє и його особну музичну мисию же би тамбура була унєшена до урядовей образовней системи. У часох после нього мож замерковац одредзени усиловносци поєдинцох и здруженьох, на чолє зоз професором Зораном Муличом зоз Академиї уметносцох у Новим Садзе, а найважнєйша орґанизация хтора дїйствує у тим напряме то Тамбурашски центер Нового Саду зоз хторим руководзел Зоран Буґарски, єден зоз шефох Велького тамбурашского оркестру Войводини. Єдна часц того центру ноши мено Сава Вукосавлєв, на чесц того значного уметнїка и културного дїяча Войводини.

Културно уметнїцке дружтво Сава Вукосавлєв ноши, тиж, мено того уметнїка, а основане є у його родимим Змаєве.

Ґалерия

Яника Балаж и Сава Вукосавлєв на площи опрез Студия М
Сава Вукосавлєв (горе, други з лїва) зоз тамбурашами РНС

Вонкашнї вязи

З. Грумић, TAMBURI ŽIVOT POSVETIO: Živi sećanje na Savu Vukosavljeva (1914-1996), legendarnog kompozitora. Новости, 6. јун 2021.

Concertino Za Brač Tamburaški Orkestar Okud Trešnjevka- Zagreb. Zvuci Panonije 83 Osijek (Xi Festival Tamburaške Glazbe Jugoslavije). Kompozitor i aranžer Sava Vukosavljev.

Песме новосадских салона, Развило се коло Војводином. Хор епархије сремске "Свети Николај". Диригент Јован Пејић.

Sava Vukosavljev Adagio. Tamburački orkestar učenika OMS "Teodor Tosa Andrejević" Ruma, 28.12.2014.

Sava Vukosavljev, Fijakerist Tamburaški orkestar Vila iz Novog Sada,pod rukovodstvom profesora Ivana Saboa.

Sava Vukosavljev, Concertino. Tamburaški orkestar HGU, 42. Međunarodni festival umjetničke tamburaške glazbe.