Ризи

Ризи то литурґийне облєчиво богослужебних особох.

Ризи хтори ше ма облєкац за служенє Служби Божей ше пририхтую на дияконикону, або на аналоґийону, у святилїщу, або на столє у захристиї — так кед ше роби о служительох священїка и диякона. А кед ше служи архиєрейска Служба Божа, вец на ананлоґийону, на облєкательним месце.

Облєканє до ризох, чи ше роби о владикови, чи о священїкови, нє за кажди богослужебни чин ше облєка исто. За Божествену литурґию ше облєка подполно, за други богослужебни чини предвидзени або лєм епитрахиль, або епитрахиль и фелон. У даєдних богослуженьох предписане аж же у истим богослуженю буц нє исто облєчени, з чим ше сце наглашиц вяжнєйше од менєй важнєйшого у богослуженю. Наприклад: вечурня, кед є нє часц саночного, вец ше почина у епитрахилю и так ше докончує кед нєт „входу”. Кед по правилу „вход”, вец вец ше до фелону облєка пред „входом”. Кед вечурня зоз саночним, вец перше кадзенє и перши возглас у епитрахилю и фелону, по возгласу ше фелон зоблєка, заш ше го облєка за „вход” и литию. Утриня ше почина зоз епитрахильом, алє ше облєка до фелону под час „Полиєлея”, „Величания”, „Ангелского собора”, кед ше окончує вельке кадзенє самого храму итд.

Файти ризох

Стихар – основне богослужебне облєчиво, платняна кошуля хтора прекрива цале цело. Стихар облєкаю послужителє, швичкаре, читаче, шпиваче (дзияци), поддияконє, дияконє, єреє (священїки) и архиєреє (владикове, епископи).

Орар – длуга, коло 10 центи широка пантлїка, обшита з ґалонами, зоз седем крижиками хтори вишити по длужини, односно словами „Свят, свят, свят”.

Облєкаю го поддияконє и дияконє.

Наруквици – Наруквици то литурґийни предмет за облєканє, ушити зоз ризового платна, широки коло 20 центи, длугоки коло 40 центи, по рубох обшити зоз украснима пантлїчками (ґалонами). На штредку маю вишити, або з ґалону зробени крижик, а на крайнїх рубцох, по ширини, маю метални або шнурово „ушка”, хтори служа за злучованє и зацагованєтих крайох з помоцу єдней шнурочки.

Облєкаю их поддияконє и дияконє, священїк, владика (епископ).

Епитрахиль – Епитрахиль або нашийнїк то риза хтора ма форму велькей пантлїки, з ризового платна є, широка коло 15 центи, а длугока коло 300 центи. То пантлїка хторей два поли скапчани з украснима ґомбичками, або зошити, обшити з ґалонами.

Облєка го священїк и владика (епископ).

Пояс – Пояс ушити зоз ризового платна, обшити є з ґалонами, на штредку ма ушити крижик, а на обидвох концох шнурки.

Ноши го священїк и владика (епископ).

Набедренїк и полїца – Набедренїк и полїца то два облєчива хтори ше облєка после поясу при полним облєканю (после стихару, епитрахилю и поясу).

То богослужебни предмети, ушити зоз ризового платна, обшити з ґалонами.

Набедренїк ма форму ромба, а полїца квадрата. На штирох углох пришити китайки.

Ноши го священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и владика (епископ).

Фелон – Фелон то остатня риза священїка. То облєчиво хторе покрива цале цело и шицки други облєчива. То плащ у форми копи хтори ма лєм на верху дзиру, през хтору ше надзива на главу.

Ноши го священїк.

Сакос - Сакос подобни стихару, кошуля зоз рукавами, алє кратша, шиє ше зоз ризового платна хторе ма по себе крижики. Обшити є зоз ґалонами (украснима пантлїками). На долнєй часци сакосу попришивани дзвончки, хтори з благим и умилним бренканьом нагадую науку Христову, цо єдна з найважнєйших обовязкох владики. Сакос облєка епископ.

Омофор - Вельки омофор ше шиє як пантлїку зоз билого волняного штофу, длугоку и широку коло 20 центи, обшити є зоз ґалонами и украшени зоз крижиками. Мали омофор то широка алє кратша пантлїка, тиж ушита зоз билого волняного штофу, обшита з ґалонами и украшена зоз крижиками. Омофор облєка владика (епископ).

Наперсни крест – Крест за християнох преважни предмет, то Исусов знак, на нїм ше одбула совершена жертва за понїщенє чловеческих грихох, символ є жертви за ближнїх, символ пребаченя и християнского спашеня.

Ноши го священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и епископ.

Панаґия - то образ Господа нашого Исуса Христа, або його мацери Богородици Мариї, намальовани на металу, звичайно з емайл-технїку, октугло‒длуговастей форми, доокола богато украшени з филиґраном. Панаґию, хтора виши на ланцущку ноши владика на своїх першох.

Митра – Митра то розкошно украшена шапка. Украшена є зоз иконами, драгоциним каменьом, вишита зоз златом и стриблом. Владическа митра ма на верху крижик, а митра митрофорних протоєрейох без крижика.

Ноши ю на глави священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и владика (епископ).

Жезло - Жезло метална палїца украшена зоз драгоциним каменьом и перлами, а на врху ма двойнїсти, а дакеди обични криж владиком, иґуменом и архимандритом.

Швичкаре, читаче и дзияци облєкаю лєм стихар.

Подияконє и дияконє облєкаю стихар и орар. Можу облєчиц и наруквици.

Священїк облєка перше стихар, потим епитрахиль, пояс, наруквици и фелон, а кед є одликовани, вец або набедренїк, чи наперсни крест, чи митру.

Епископ (владика) понад стихар облєка: епитрахиль, пояс, наруквици, небедренїк, сакос, омофор, панаґию и митру.

Священослужителє за служенє Служби Божей ше пририхтую зоз розкаяносцу, змиреносцу своєй совисци, зоз усердну молитву, з окремним литурґийним облєканьом хторе ма значиц же ше „облєка до нового чловека”, а тото облєканє ше закончує зоз умиваньом рукох, очисцени од каждого тїлесного и душевного бруду.

Литература

Словнїк руского народного язика II, А – Н, Нови Сад 2017, б. 396.
Дзвони, християнски часопис, юний 2003. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
Дзвони, християнски часопис, фебруар 2000. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
Руске слово, тижньовнїк по руски, 20. юний 2025. рок, бок 12
о. др Роман Миз, Церковно литурґийно литурґични лексикон, бок 258

Вонкашнї вязи:

Одежда, Википедия на сербским язику, sr.wikipedia