Псалтир

Червено златни псалтир (IX вик)

Псалтир, попри Паримейнїку, Старозавитна кнїжка. Таке мено єй дате у греческим прекладу, а у єврейским ориґиналу ше наволує: Писнї хвалох.

Псалтир ма 150, односно, 151 псалом, а то прекрасни, поучни, молитвени, благодарни, славословительни писнї зоз релиґиозну основу. З натписох видно же авторе рижни: псалми од Давида, Мойсея, Соломона, Асафа, Емана Езрихита, Ефана Езрихита, Єремиї, Агея, Захариї, синох Йонасава. Алє популарно ше гвари: Псалтир Давида Цара, та вироятно вон автор векшини псалмох.

То нєзаобиходна богослужебна кнїжка, а виками була и єдина учебна кнїжка при народох котри мали византийско–славянски церковни обряд. Псалтир ше виками чита и при умартому. Пре шицко тото спомнуте друкує ше на два способи:

◆ з прилученьом Часослова рижних отправох та ше вола Псалтир з отправами

◆ домашнї, мали псалтир без отправох та ше вола лєм Псалтир

И єден и други Псалтир ше дзелї на 20 катизми, а кажда катизма ма три „Слави”, котри ше закончую зоз писню: „Слава отцу, и Сину, И Святому Духу, тераз и вше, и през шицки вики виков”.

Попри того ше у обидвох Псалтирох додава устав о тим кеди ше хтори катизми чита през цали рок.

Псалтир зоз отправу ма три прилоги:

― Перши прилог то Часослов (зборнїк дньових молитвох: Полуношнїца каждодньова, соботна и нєдзельна, утриня, часи и медзичаси, чин изобразительних, вечурня з благословом стола, повечериє вельке и мале)

― Други прилог содержи вибрани тропари и кондаки котри ше шпива на одредзених службох по Мешачней минеї, тропари Триоди постней и квитней, починаюци од нєдзелї Митра и Фарисея по нєдзелю Шицких святих. За перши дзень Пасхи ту ше нахози цала одправа.

― Треци прилог содержи тропари и кондаки Октоиха и кондаки з общей Минеї. Ту дуковани и молитви пред и по Причасци.

Псалтир з одправами содержи и: Акафист сладчайшому Исусови, одправа ґу Акафисту Пресвятей Богородици и Приснодїви Мариї, Параклис або канон молебни у Пресвятей Богородици, Канон молебни ґу ангелови хранительови, одправа ґу св. Причасци, дньово служби з Октоиха за кажди дзень, молитви ранши и вечарши.

У Малим Псалтиру ше друкує и правила як розподзелїц час за сон, бдиниє, роботу и молитву.

Даєдни часци ше друкує и у єдним и у другим Псалтиру алє зоз одредзнима розликами. У Малим Псалтиру пред кажду катизму и по каждей катизми єст „Трисвятоє” и покаяни молитви. У Псалтиру з одправу тоти молитви нє друковани по каждей катизми, алє окреме.

И у Малим псалтиру и у Псалтиру з одправу друкує ше и Дзевец библийни писнї, алє у Псалтиру з одправу вони состойна часц одправней утринї, котрей у Малим псалтиру нєт.

Тиж, и у Малим псалтиру и у Псалтиру з одправу єст величания и вибрани псалми, котри ше шпиваю после „Полиєлея”, состойней часци утринї на швета Господнї и днї окремних святих. У Псалтиру з одправу медзи тима псалмами змесцени и Седемнаста катизма, котра подзелєна на статї и зєдинєна з тропарами „похвалами”, котри ше шпива на Вельку Соботу на утринї, цо нє постої у Малим псалтиру.

Литература

• Дзвони, християнски часопис, януар – фебруар 2004. рок, Протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
• Церковни литурґийно литурґични лексикон, бок 255, о. Др Роман Миз