Пиха
Пиха (серб. дика, понос; слц. pycha „гордосц”, всл. pycha „исте”, укр. пиха „исте”;общеславянске салово, од праслав. рyxa „гордосц”) то емоция або чувство велького задовольства зоз самим собу, як и почитованє самого себе у цалосци. Виходзи зоз субєктивного спознаня же ше зробело або участвовало у дачим окремним або похвалним. Пиха спада до основних емоцийох хтори природни и нє наставаю з воспитованьом. То може буц повязане з власнима способносцами або досцигнуцами, позитивнима характеристиками приятельох або фамелиї або дачиєй жеми. Филозофи и социялни психолоґи замерковали же пиха зложена секундарна емоция хтора вимага розвой чувства себе и звладованє релевантних концептуалних розликох (напр. же би ше пиху розликовало од щесца и радосци) през интеракцию з другима засновану на язику.
На пиху ше дзекеди патри як на нєчесну, нєжадану прикмету, а дзекеди як на добру прикмету, чесноту. З позитивну конотацию, пиха ше одноши на змистове чувство вязаносци за власни або цудзи вибори и поступки, або за цалу ґрупу людзох и продукт є похвали, нєзависней саморефлексиї и виполнєного чувства припадносци. З неґативну конотацию пиха ше одноши на ирационалне або нєчесне чувство дачиєй особней вредносци, статуса або досцигнуца, хторе ше хаснує як синоним за гербносц.
Психолоґия
[ушориц | ушор жридло]Понеже пиха класификована як емоция або страсц, вона коґнитивна и преценьовацка у смислу же єй предмет, тото цо ше спознава и оценює, власна особносц и єй прикмети, або дацо з чим ше пишни поєдинєц идентификує. Як вина и ганьба, у тей обласци ше пиху окреме описує як самосвидому емоцию хтора шлїдзи з оценьованя себе и дачийого справованя спрам нукашнїх и екстерних стандардох. Тото ше далєй пояшнює зоз способом на яки пиха шлїдзи зоз задовольованя або усоглашованя зоз стандардом, док вина обо ганьба шлїдза як резултат упрекосценя.
Емоция
[ушориц | ушор жридло]У психолоґийним смислу, позитивна пиха приємна, дзекеди возбудлїва емоция хтора резултат позитивней самоевалуациї. Вирази твари и ґести хтори указую пиху можу уключовац дзвиганє бради, ошмихи або руки на бокох же би демонстровали побиду. У справованю, пиху тиж мож виражиц так же нам глава нагнута назадок, а руки нацагнути. Тот постурални приказ уродзени, бо ше указує при уродзено цемних поєдинцох хтори нє мали нагоду видзиц го на других.
Приклади:
1. гордосц: Ище кед му оцец и мац розказую же так треба робиц, а вон гвари же вон зна ... Нєшка є велька пиха медзи младу челєдзу; нє знаю за нужду, нїяку;
Таки мам крух платна, єст у нїм три рифи, / нє знам як мам ходзиц од велїкей пихи;
Боже мой, Боже мой, яка велька пиха / кед уж стара баба паньску хустку пита;
2. тото у чим ше дахто барз цеши, з чим ше дахто пиши: Окремна пиха було мац кандрасти власи.