Отруби
Отруби (серб. мекиње, слц. otruby, поль. otręby, рсй. отруби) лупки зоз зарна после млєца. После першого млєца лупки вельки, хтори ше потим на дробно мелє. Тоти дробни ше куповало за статок, а перши, вельки, волали ше вельки отруби и зоз нїх ше правело циберею, а тиж и пар, хтори служел за печенє хлєба место квасу. Слово виведзене зоз од + рубац, праслав rqbiti „рубац”, а слово першобутно значело „тото цо обите, орубане зоз зарна”. Отруби зомлєти обмоток нашеня хтори мож єсц. То вонкашнє защитне пасмо жита, ражу и других житаркох, роздвоєне од ядра. У житних отрубох, хтори ше найвецей продукує, єст 16% протеини, 11% природни влакна и 50% угльово гидрати. Вони маю хасновите дїйство на чловечи диґестивни тракт (претровйованє). Теди ше их продукує рафинованши, за цереалиї.
У новшим чаше, отруби, окреме овшани, врацени до костираня як продукт з цалого зарна и богате жридло диєтетских влакнох. Вони основа нїзкокалоричних житаркох за фриштик тим цо жадаю схуднуц. Отруби тиж жридло есенциялних масних квашнїнох и микронутриєнтох. Прето су популарни у веґетариянским костираню.
Дзекуюци тим прикметом, отруби ше препоручує як здрави поживови артикл. Додава ше их до хлєба и печивох, житарком, до муслийох и других продуктох. Тиж ше их хаснує як додаток у костираню особох на нїзкокалоричних диєтох – векша часц отрубох ше нє претровює у орґанизме, алє вони даваю чувство ситосци.
Медзитим, нутриционисти подозриви кед ше роби о здравственим хасну яки промовую продукователє такволаних екструдованих отрубох, хтори ше екстрахує зоз цалого зарна з помоцу швидких екструдерох-ґранулаторох, прецо представяю продукт интензивного индустрийного обробку.
Отруби ше тиж хаснує и за карменє статку. Теди су зомлєти на грубо. Медзитим, кед статок у вельких количествох є отруби, вони можу ослабнуц їх орґани за претровйованє, цо приводзи до наставаня фосфатних каменкох у грубим череве и шлєпим череве коньох, як и у мочовим мехире овцох.
Литература
[ушориц | ушор жридло]• Енциклопедија Британика, сажето издање, књига 5. (Л – М), Политика, Народна књига, Београд 2005.
• Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 102.