Прейдз на змист

Ноцна яглїка

Материял зоз Википедиї
Ноцна яглїка
Наукова класификация
ЦарствоPlantae
ТипTracheophita
КласаMagnoliopsida
РядMyrtales
ФамилияOnagraceae
РодOenothera
ФайтаO. biennis
Биномне мено
Oenothera biennis, Linnaeus
Синомими [1]
Brunyera biennis Bubani
Oenothera chicaginensis de Vries ex Renner & Cleland
Oenothera chicagoensis Renner ex R.E.Cleland & Blakeslee
Oenothera grandiflora L'Hér.
Oenothera muricata L.
Oenothera pycnocarpa G.F. Atk. & Bartlett
Ареал розширеносци спрам сайта POWO
природни ареал
интродукция

Ноцна яглїка (лат. Oenothera biennis, серб. Жути ноћурак), то лїковита файта зоз рода Oenothera по походзеню зоз восточней и централней Сиверней Америки, од Нюфаундленда заходно по провинцию Алберта, на юговостоку по Флориду и на югозаходу по Тексас и широко є натурализована на других местох зоз умерену и субтропску климу. Oд нашеня ноцней яглїки достава ше олєй, богати зоз есенциялнима маснима квашнїна.[2][3]

Рост и квитнуце

[ушориц | ушор жридло]

Ноцна яглїка дворочна рошлїна, стеблочко високе од 30 до 150 цм. Лїсца у форми елипси, краї лїсцох габасто викривени, длужини 5-20 цм и 1-2,5 цм широки. Квитнє од конца яри по конєц лєта.

Квети хермафродитни, пахняци, находза ше на високим стеблу и тирваю углавним лєм до поладня и кед похмарени дзень, та отворени тирваю длужей. Отвераю ше обачлїво швидко кажди вечар и правя интересантни спектакл, прецо квеце и достало назву ноцна яглїка. Спрети квет виши окляпнути на стебелкох 2-3 днї, опадує, а пре тото прави нєшор коло себе.

Квет жовтей фарби 2,5-5 цм пречнїка зоз штирома лїсточками. Квет ма за нас нєвидлїву дражку за юшку (нектар). Тоту ,,мустру” на квету мож видзиц при ултралиловим шветлу и видза ю опрашоваче, мотилї и пчоли.

Плод мала маунка 2-4 цм длугока и 4-6 мм широка зоз вельо дробнима нашеньками 1-2 мм хтори ше ошлєбодзує и ма дас коло 0,3–0,7 ґрами . Маунка кед узреє, отвори ше (пукнє) на штири часци. Нашеньку потребно коло два до три тижнї же би випукло и почало интензивно роснуц.

Ноцна яглїка значна храна за птици.[4] Тиж рижни инсекти, бумбаре и медоносни пчоли надлєтую над кветами тей рошлїни.[5] Ноцна яглїка у дзепоєдних реґионох рошнє як коров и меня випатрунок околїска, рошнє кед ма условия на широко а и до висока,[6] на шицких континентох окрем на Антарктику.

Розпространєносц и продукованє

Пракса пестованя и хованя ноцней яглїки  релативно нове и одноши ше лєм на комерциялизовану продукцию олєю зоз нашеня яглїки. Информациї о пољопривредних искуствох за продукцию зоз кореня або других часцох тей рошлїни ище вше нє познати. Пестованє яглїки вимага правилни обрoбок жеми, процивно тому яглїка може постац барз инвазивна.

У Сербиї ноцна яглїка ше пестує, алє є часто и подзивена, коло драгох, на писковитим тлу, побрежйох рикох, на желєзнїцких наношенїскох итд.

Хаснованє

Семенко рошлїни значна храна за птици.

Узрете нашенє ма коло 7-10% ґама-линоленскей квашнїни (ҐЛК) хтора есенциялна масна квашнїна. Олєй хтори ма ҐЛК ше часто хаснує за лїченє даєдних медицинских охореньох и трима ше го за додаток костираню, а нє як лїк. Лїсца рошлїни и корень мож єсц. Пестованє яглїки вимага правилни оборбок жеми, процивно тому яглїка може постац барз инвазивна.[7] Кед же ше семенко хаснує за фармацию, важне же би було виховйованє яглїки баз даяких пестицидох и рижних хемийних состойкох.

Литература

[ушориц | ушор жридло]
  • The Xerces Society (2016), Gardening for Butterflies: How You Can Attract and Protect Beautiful, Beneficial Insects, Timber Press.

Вонкашнї вязи

[ушориц | ушор жридло]

Референци

[ушориц | ушор жридло]
  1. "Oenothera biennis L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 6 July 2025 Приступљено 6 juli 2025.
  2. "Evening primrose oil". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. 1 August 2020. Retrieved 3 August 2022.
  3. Borealforest: Oenothera biennis Evening primrose.htm Архивирано на веб-сајту Wayback Machine (13. јул 2007)
  4. Oenothera biennis „Lady Bird Johnson Wildflower Center”. Приступљено 7. 12. 2014.
  5. Common Evening Primrose
  6. Oenothera biennis (Evening Primrose)". plants.ces.ncsu.edu. NC State Extension.
  7. Immel, D.L. (21 June 2001). "Common evening primrose" (PDF). United States Department of Agriculture, National Plant Data Center.]