Ноцна яглїка
| Ноцна яглїка | |
|---|---|
| Наукова класификация | |
| Царство | Plantae |
| Тип | Tracheophita |
| Класа | Magnoliopsida |
| Ряд | Myrtales |
| Фамилия | Onagraceae |
| Род | Oenothera |
| Файта | O. biennis |
| Биномне мено | |
| Oenothera biennis, Linnaeus | |
| Синомими [1] | |
| |
| Ареал розширеносци спрам сайта POWO | |
природни ареал
интродукция
| |
Ноцна яглїка (лат. Oenothera biennis, серб. Жути ноћурак), то лїковита файта зоз рода Oenothera по походзеню зоз восточней и централней Сиверней Америки, од Нюфаундленда заходно по провинцию Алберта, на юговостоку по Флориду и на югозаходу по Тексас и широко є натурализована на других местох зоз умерену и субтропску климу. Oд нашеня ноцней яглїки достава ше олєй, богати зоз есенциялнима маснима квашнїна.[2][3]
Рост и квитнуце
[ушориц | ушор жридло]Ноцна яглїка дворочна рошлїна, стеблочко високе од 30 до 150 цм. Лїсца у форми елипси, краї лїсцох габасто викривени, длужини 5-20 цм и 1-2,5 цм широки. Квитнє од конца яри по конєц лєта.
Квети хермафродитни, пахняци, находза ше на високим стеблу и тирваю углавним лєм до поладня и кед похмарени дзень, та отворени тирваю длужей. Отвераю ше обачлїво швидко кажди вечар и правя интересантни спектакл, прецо квеце и достало назву ноцна яглїка. Спрети квет виши окляпнути на стебелкох 2-3 днї, опадує, а пре тото прави нєшор коло себе.
Квет жовтей фарби 2,5-5 цм пречнїка зоз штирома лїсточками. Квет ма за нас нєвидлїву дражку за юшку (нектар). Тоту ,,мустру” на квету мож видзиц при ултралиловим шветлу и видза ю опрашоваче, мотилї и пчоли.
Плод мала маунка 2-4 цм длугока и 4-6 мм широка зоз вельо дробнима нашеньками 1-2 мм хтори ше ошлєбодзує и ма дас коло 0,3–0,7 ґрами . Маунка кед узреє, отвори ше (пукнє) на штири часци. Нашеньку потребно коло два до три тижнї же би випукло и почало интензивно роснуц.
Еколоґия
[ушориц | ушор жридло]Ноцна яглїка значна храна за птици.[4] Тиж рижни инсекти, бумбаре и медоносни пчоли надлєтую над кветами тей рошлїни.[5] Ноцна яглїка у дзепоєдних реґионох рошнє як коров и меня випатрунок околїска, рошнє кед ма условия на широко а и до висока,[6] на шицких континентох окрем на Антарктику.
Розпространєносц и продукованє
Пракса пестованя и хованя ноцней яглїки релативно нове и одноши ше лєм на комерциялизовану продукцию олєю зоз нашеня яглїки. Информациї о пољопривредних искуствох за продукцию зоз кореня або других часцох тей рошлїни ище вше нє познати. Пестованє яглїки вимага правилни обрoбок жеми, процивно тому яглїка може постац барз инвазивна.
У Сербиї ноцна яглїка ше пестує, алє є часто и подзивена, коло драгох, на писковитим тлу, побрежйох рикох, на желєзнїцких наношенїскох итд.
Хаснованє
Семенко рошлїни значна храна за птици.
Узрете нашенє ма коло 7-10% ґама-линоленскей квашнїни (ҐЛК) хтора есенциялна масна квашнїна. Олєй хтори ма ҐЛК ше часто хаснує за лїченє даєдних медицинских охореньох и трима ше го за додаток костираню, а нє як лїк. Лїсца рошлїни и корень мож єсц. Пестованє яглїки вимага правилни оборбок жеми, процивно тому яглїка може постац барз инвазивна.[7] Кед же ше семенко хаснує за фармацию, важне же би було виховйованє яглїки баз даяких пестицидох и рижних хемийних состойкох.
Ґалерия
[ушориц | ушор жридло]-
Заварти квет рано
-
Ноцна яглїка рошнє на сухим и слунковитим месце
-
Розпукнута мауна зоз нашеньком
-
Млада розроснута яглїка
-
Вечар розкошно розквитнута ноцна яглїка
Литература
[ушориц | ушор жридло]- The Xerces Society (2016), Gardening for Butterflies: How You Can Attract and Protect Beautiful, Beneficial Insects, Timber Press.
Вонкашнї вязи
[ушориц | ушор жридло]Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ "Oenothera biennis L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 6 July 2025 Приступљено 6 juli 2025.
- ↑ "Evening primrose oil". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. 1 August 2020. Retrieved 3 August 2022.
- ↑ Borealforest: Oenothera biennis Evening primrose.htm Архивирано на веб-сајту Wayback Machine (13. јул 2007)
- ↑ Oenothera biennis „Lady Bird Johnson Wildflower Center”. Приступљено 7. 12. 2014.
- ↑ Common Evening Primrose
- ↑ Oenothera biennis (Evening Primrose)". plants.ces.ncsu.edu. NC State Extension.
- ↑ Immel, D.L. (21 June 2001). "Common evening primrose" (PDF). United States Department of Agriculture, National Plant Data Center.]