Нохцик

Нохцик
	Нохцик помаранчецовей и жовтей фарби
Наукова класификация
Царство	Plantae
Дивизия	Magnoliophyta
Класа	Magnoliopsida
Ряд	Asterales
Фамилия	Asteraceae
Племе	Calenduleae
Род	Calendula
Файта	C. officinalis
Биномне мено
	Calendula officinalis L.

Нохцик (лат. Calendula officinalis, серб. невен, жутељ, прстенчац, зимород, огњац, вртелни невен, рсй. келндула, укр. нагíдкѝ, на Волиню нюхтики, слц. neshtík) у сиверней Мадярскей зафиксована лексема ногчик) рошлїна з фамилиї главочкарох (Asteraceae).^[1] Назва мотивована з подобносцу лїсткох на квитку и нохцох.

Опис рошлїни

Стебло нохцику просте, розконарчковане и вибраздоване. Високе є до 50 центи и закрите з краткима и твардима шерсцочками.

Форма лїсцох ше розликує у зависносци од їх положеня: верхнї длуговасти або копиясти, штреднї обрацено вайцасти и облапяю стебелко, а споднї з кридлатим конарчком. Квитки позберани до главкастих, помаранчецовожовтих ґириздочкох. Периферию ґириздочкох правя язичкасти квитки наскладани до 2-3 шорох, а штредок цивасти квитки. Обмоток ґириздочки правя узки, желєни, лїпкаци и зоз шерсцочками закрити лїсточка. Ґириздочки барз интензивно пахню. Зависно од реґиї, нохцик квитнє од вчасней яри до позней єшенї. У приморских и цеплих крайох може квитнуц цали рок.

Стебло нохцику просте, розконарчковане и вибраздовано. Нохцик високи до 50 центи и закрити з краткима и твардима мохотками. Форма лїсцох ше розликує у зависносци од їх положеня: верхнї длуговасти або копиясти, штреднї обрацено вайцасти и облапяю стебло, а споднї маю кридлати конарчок.

Квитки позберани до главкастей, помаранчецовожовтей, велькей ґириздочки. Периферию ґириздочки правя язичкасти квитки наскладани до 2-3 шотох, а штредок цивкасти квитки. Обмоток ґириздочки правя узки, желєни, лїпкаци и зоз шерсцочками закрити лїсцочка. Квитки барз пахню. Зависно од реґиї, нохцик квитнє од вчасней яри до позней єшенї. У приморских и цеплих крайох може квитнуц цали рок.

Плод односно смнека дакус церньивити, скруцени-заокруглєни такв. ахена.^[2] Ахени скруцени и маю лєм пo єдно семенко хторе нє прилїпене и кед є узрете лєгко випадує и так ше саме нашева. Прето нохцик як рошлїна спада до самошейкох.

Хемийни состав

Як дроґу ше хаснує квитки нохцику у хторих єст етеричного олєю,танини, цукри, ликопену (хтори барз добри антиоксиданс и чува од рака гарлочка плоднїци), протеїни, пиґменти каротеноїдох (даваю фарбу квитком), календулину, минерали (калиюм, сумпор и др.), горки субстанциї, субстанциї квашного характеру (волоксантин, цитроксантин, рубиксантин, флавоксантин), смоли, орґански квашнїни (яблукова, салицилна) и др.

Хаснованє

Нохцик ше барз широко применює. Хаснує ше го у форми теї, як додаток шалатом и другим єдлом, а звонка як олєй, масц, облоги або теї за виплокованє. Тиж ше го хаснує и як природну

фарбу у индустриї поживи и козметики. Лїсца мож єсц швижи як додаток до шалатох, бо су богати з витаминами и минералами и по составе подобни лампащику. Швижи квитково лїсточка тиж мож додавац до шалатох, а осушени маю моцнєйши и концентрованши смак и мож их хасновац як присмачку до юшкох и колачох. Квитково лїсточка маю тиж и значни количества витаминох А и Ц и хаснує ше их за доставанє фарби за єдзенє хтору ше хаснує у индустриї поживи. Фарбу ше хаснує и як козметичне средство, и то за правенє фарби на власи. Нашенє нохцику ма до 37% протеїни и до 46% масносци, алє нєт податки же би ше го хасновало у поживи.

Хаснованє у народней медицини

Нохцик ше частейше хаснує у народней як у сучасней медицини. Препоручує ше го за чисценє и виплокованє ранох, вредох и опеклїнох. Хаснує ше го и за лїченє жалудка,^[3] проблемох з черевами и у жовчовим мещку. Крему з нохцика ше хаснує за вонкашнє масценє ранох, вредох, пирщкох и напухнутих шлїжнїкох. Нохцикова масц з кожим маслом по народней медицини лїчи малиґни вреди, загноєни рани хтори чежко зарастаю. Облоги з лїтней нохцковей теї злєпшую вид. Спрам литератури русийскей народнй медицини,^[4] тею з нохцикових квиткох ^[5] ше хаснує при кирвавеню з плоднїци и за хороти печинки,^[6] шлїжинки, проблемох у жалудку и рахитису.

Лїковите дїйство

Нохцик дїйствує антисептично и антибактерийно, та є барз ефикасни процив рижних запалєньох, печарочкових инфекцийох, а найновши виглєдованя нависцую же є хасновити у борби процив ХИВ (вирус спричиньователь СИДИ). Хасновити є за одстраньованє токсинох (отровох) хтори провадза рижни хронїчни инфекциї, горучку, хороти скори як цо екцеми и акни.^[7] Добри є як средство за умиренє корчох, процив астми, кашлю, лупаня шерца и кед нє мож спац. Од давна ше у народней медицини хаснує за залїчованє ранох, уджобнуцох, премарзнутих местох, вредох, брадавкох, курих рицох и др. Жемну тею з нохцику ше хаснує за виплокованє очох при кон'ютивису або яснох после цаганя зуба. Пре благе естроґенске дїйство (естроґен - женски полни хормон) хаснує ше за установенє порядного менструалного циклусу и зменшанє менструалних больох при младих дзивкох або женох у климаксу.

Ґалерия

Нохцик зашати на полю за медицински потреби.
Ботанїцка илустрация нохцика.
Азийска файта нохцика
Формоване узрете нашенє
Розроснути и розбокорени нохцик
Желєне нєдозрете нашенє

Литература

Оксана Тимко Дїтко, Назви рошлїнох и животиньох у руским язику, Вуковар 2016.
Wilfort,R., Ljekovito bilje i njegova upotreba,Zagreb 1974.
Dr. Enes Hasanagić, Ljekovito bilje i jetra, Svjetlost, Sarajevo, 1984.
Igor Vilevich Zevin, A Russian Herbal: Traditional Remedies for Health and Healing,Rochester 1996.

Вонкашнї вязи

Neven (Calendula officinalis) – ljekovitost, djelovanje i oblici primjene, volimoprirodno.net
Calendula officinalis - L., pfaf.org
NEVEN - ŠTA SVE LEČI BILJKA Za 100 BOLESTI, www.youtube.com
Neven – čudesan čaj za kožu i unutrašnje organe | 2026, dobrozdravlje.rs

Референци

↑ "Calendula officinalis". Retrieved 2015-06-02. Germplasm Resources Information Network. Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture.
↑ The New RHS Dictionary of Gardening 1: 462.
↑ NEVEN - ŠTA SVE LEČI BILJKA Za 100 BOLESTI
↑ A Russian Herbal: Traditional Remedies for Health and Healing, Igor Vilevich Zevin. бок 46
↑ Чај од цвета невена”. Архивирано из оригинала 02. 04. 2015. г. Приступљено 29. 03. 2015.
↑ NEVEN - ŠTA SVE LEČI BILJKA Za 100 BOLESTI
↑ Neven je lek za kožu

[1] "Calendula officinalis". Retrieved 2015-06-02. Germplasm Resources Information Network. Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture.

[2] The New RHS Dictionary of Gardening 1: 462.

[3] NEVEN - ŠTA SVE LEČI BILJKA Za 100 BOLESTI

[4] A Russian Herbal: Traditional Remedies for Health and Healing, Igor Vilevich Zevin. бок 46

[5] Чај од цвета невена”. Архивирано из оригинала 02. 04. 2015. г. Приступљено 29. 03. 2015.

[6] NEVEN - ŠTA SVE LEČI BILJKA Za 100 BOLESTI

[7] Neven je lek za kožu

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]