Национални парк

Национали парк то подруче зложене з векшого числа природних екосистемох, флори и фауни, а його наменка зачувац природни, културни и дружтвени вредносци як часц културней скарбнїци ^[1]. У националним парку, односно защиценим подручу, допущени активносци хтори нї на яки способ нє можу загрожиц живи єства и природну екосистему.

Перши национали парк Єловстон, преглашени 1872. року.

Медзинародна дефиниция

Спрам дефинициї Медзинародней униї за защиту природи (IUCN), же би єдно подруче було преглашене за национални парк, нєобходне же би тото подруче сполнєло даскельо условия^[2]:

1. защицена поверхносц подруча нє шме буц менша як 1 000 гектари (10 км2)

2. же би подруче було защицене зоз законску реґулативу

3. же би тотo подруче мало орґан управяня и буджет зоз хторого ше финансує

4. же би на териториї парку було строго забранєне експлоатовац природни богатства.

Окрем того цо начишлєне, национални парк ше дефинує як: ширше просторне подруче у чиїх рамикох єдна або вецей екосистеми, дзе людзе нє маю нїякого або маю мали уплїв єй його пременки, аж анї там нє биваю, и дзе животиньски и рошлїнски файти, їх бивальнїки и ґеоморфолоґийни елементи даваю окремне наукове, образовне и рекреативне значенє, або дзе єст прекрасни природни пейзажи.

На националним уровню, держави поєдинєчно утвердзую хторе ше подруче дефинує як национални парк, алє ше зоз медзинародного аспекту притримую датей дефинициї и условийох преглашованя. У даєдних державох даєдно защицене подруче нє по медзинародних стандардох националного парку, алє є защицене по националних стандардох. Спрам катеґоризациї МУЗП-а (IUCN) национални парк спада до II катеґориї, а то защицене подруче пре защиту екосистеми и рекреациї.^[3]

История националних паркох

Перши национални парк хтори преглашени у швеце то Єловстоун у ЗАД-у, 1872. року ^[4]. Нєодлуга ше случує експанзия защити природних подручох, та 1879. року преглашени Кральовски национални парк нєдалєко од Сиднею, у тедишнєй британскей колониї Нови Южни Велс (нєшкайша Австралия). Канада свой перши национални парк достала 1885. року, а то Банф ^[5], а Нови Зеланд 1887. року Тонґариро ^[6].

У Европи, у Шведскей, 1909. року преглашени перши дзевец национални парки источашнє, а на африцким континенту 1925. року преглашени Албертов национални парк, на териториї нєшкайшей ДР Конґо, а нєшка ноши назву Вирунґа ^[7]. Рок познєйше, 1926. року, на териториї нєшкайшей Южноафрицкей Републики преглашени Круґеров национални парк хтори бул першенствено основани 1898. року на иншаким уровню защити^[8].