Прейдз на змист

Мацурки

Материял зоз Википедиї
Мацурки

Мацурки, єднина: мацурка (серб. Не љути се човече, поль. Chińczyk, слц. Človeče nehňevaj sa (nezlosť sa), нєм. Mensch ärgere dich nicht). Общепознате бависко у Европи, бависко зоз коцками у хторим участвую од два до штири бавяче. Тото бависко то поєдноставена верзия популарного дружтвеного бависка Пачиси зоз штредньовиковней Индиї, на основи хторого Алферд Колиєр, 1891. року у Анґлиї патентовал дружтвене бависко Роял лудо[1]. Ориґинална верзия думкове и стратеґийне бависко, алє є модификоване и поєдноставене же би було доступне и дзецом. Бависко Мацурки видумал нємецки поднїматель Йозеф Фридрих Шмит (Josef Friedrich Schmidt) коло 1907/1908. року, обявенє є 1911. року, а до продукция у векшим чишлє почала 1914. року.

Пачиси бависко

У пренаходзискох Матура и Нох у Индиї, зоз периоду од 1100—800 роки пред н.е. медзи иншим пренайдзени фиґурки бависка Чаупар[2] и коцочки подобни нєшкайшим хтори ше хасную у Мацуркох. Зоз шестого або седмого вику постої приказ божествох Шиви и Парвати, як бавя бависко Чаупар зоз подобнима фиґурками алє без табли. У Елорских пещерох (Индия) пренайдзена табла старосци коло 1500 роки и подобна є табли хтора ше хаснує у Пачиси бависку.

Пачиси националне бависко штредньовиковней Индиї[3], и у нїм участвую од два до штири бавяче алє у двох тимох и побиду одноши тот тим хтори сцигнє перши до цилю, рушаюци ше у двох напрямох, зоз своїма фиґурами у форми кошнїци. Табла у форми крижа була звичайно вишита на платну, а на штредку табли бавяче зоз своїма фиґурками и починали и закончовали бависко. Бависко Пачиси бавел и Акбар, владар Индиї у XVI вику, алє його фиґури були и раби а двор у палати „табла” на хторей ше бавело.

Табла за бависко Лудо

Лудо ше бави од конца XIX вику кед ше преширело интересованє за индийски дружтвени бависка на заходзе, у Анґлиї. Тото бависко поєдноставене Пачиси бависко. У тим бависку участвую од два до штири бавяче и кажди ма по штири фиґурки. Фиґурки ше, зоз руцаньом шейсцугловей коцки и достатого числа на коцки, премесца по табли же би сцигли до цилю. То нє тимске бависко а фиґурки ше премесца лєм у єдним напряме.

Опис бависка

[ушориц | ушор жридло]

Бависко Мацурки у сущносци исте або ше у дробнїци розликує од бависка Лудо. Розлику медзи бависками Лудо и Мацурки мож видзиц у дизайну табли на хторей ше бави и у правилу за виходзенє фиґуркох на таблу алє и у стратеґиї бависка – Мацурки швидше и єдноставне бависко, а у Луду є комплекснєйше. По 2011 рок предани вецей од 90 милиони прикладнїки бависка, а коло 100 000 прикладнїки рочнє.

У бависку Мацурки участвую 2 до 4 бавяче котри ше мацураю. Циль бависка довесц фиґурки на циль. Кажди бавяч ма право руцац коцку три раз лєм на початку. Кед ше, зоз руцаньом коцки, достанє число „шейсц”, бавяч свою єдну фиґурку кладзе на початок драги, на „Старт” и руца ище раз же би рушел з того места. Так до круга, кажди бавяч после достатей „шестици” ма право коцку руцац ище раз и рушац ше по табли тельо раз кельо сума „шестици” и числа достатого у другим руцаню, або положиц другу фиґурку на „Старт”. Кед бавяч зоз свою фиґурку у рушаню по табли станє на место на хторим ше уж находзи фиґурка процивнїка, вон тоту фиґурки „валя”, односно вируциє зоз бависка. „Звалєна” фиґурка може стартовац по табли аж кед бавяч достанє „шестицу” зоз руцаньом коцки, алє лєм раз прето же бависко у цеку. До цилю фиґурки уходза кед бавяч зоз руцаньом коцочки достанє число хторе потребне за уход. Кед за уход потребне число нпр. „два”, зоз руцаньом коцочки ше муши число „два” достац, а кед ше тото число нє достанє вец фиґурка стої на истим месце покаль ше то нє случи.[4]

Побиднїк бависка перши бавяч хторому ше поспиши шицки свойо фиґурки довесц до цилю.

Литература

[ушориц | ушор жридло]
  • Словнїк руского народного язика I, Нови Сад, 2017, б. 706 .

Референци

[ушориц | ушор жридло]
  1. How Pachisi became Ludo, madrascourier.com
  2. Swiss Committee for UNICEF (1982). Games of the World National Committees for UNICEF. стр. 28–29.
  3. Finkel, Irving (2004). Round and Round the Houses: The Game of Pachisi. Ур.: Mackenzie, Colin; Finkel, Irving Asian Games: The Art of Contest. Asia Society. стр. 46–57. ISBN 0-87848-099-4.
  4. Човече не љути се, друштвене игре, blogspot.com.