Лада

Лада (серб. шкриња, сандук, ковчег) єдна з найстарших часцох меблю у обисцу. Вона звичайно правоуглова, ма штири боки и верх хтори ше отвера и завера. Нука може буц подзелєна и на вецей часци-прегради, а нукашньосц може буц и з єдней часци, у цалє.

Випатрунок лади

Звичайно ше ю правело зоз древа и може буц украшена на рижни способи. Димензиї варивовали, алє лади углавним були векши, коло метер длугоки, широки коло 60-70 цм и високи коло 60-70 цм. Лади ше отверало од горе. Могли буц як и ормани, на углох украшени зоз рижнима орнаментами у форми квецох вшелїяких фарбох.

Наменка лади у обисцу

Лада найчастейше стала у преднєй хижи, могла буц у приклєце, заднєй хижи лєбо у комори. У зависносци дзе стала, та ше и розлични ствари у нєй чувало.

◆ Кед стала у преднєй хижи, одкладало ше до нєй облєчиво (звичайно тото грубше) наменєне за шветочни нагоди: кожухи, байки, хлопски уяши, бунди. У лади на боку могла буц направена и мала ладичка такв. скриня або прискринок. До нєй ше кладло рижни документи - значни папери, пенєжи и инше, можлїве и оружиє, ключи, драгоцени ствари. Ладу ше замикало з ключиком.

◆ У лади хтора стала у приклєце и заднєй хижи тримало ше шмати/облєчиво, споднє облєчиво и тото цо ше хасновало каждодньово, найчастейше за роботу.

◆ Лада у комори мала другу функцию, алє, заш лєм, задоволєла потреби чуваня дачого цо ше нє могло чувац у других ладох. Ту у лади у комори чувало ше єдзенє, даєдни прибори за єдзенє и судзину хтору ше хасновало кед нє було места на полїчкох у хижи.

◆ На пойдзе у древеней лади найчастейше стала мука. То була мука хтора була зомлєта и принєшена зоз млїну у мехох. Ту є до лади усипана и то значело же ше похаснує по шлїдуюце нове жито хторе ше заш ношело зомлєц до млїну же би фамелия мала през цали рок з чого печиц хлєб.

Руски обичай – Дзивоцка лада

За ладу вязани єден стари руски обичай, поготов кед ше народзело дзецко женского полу. Мацери теди од початку роздумовали о одаванки и рихтали „ладу.” Односно кус - покус пририхтовали и рихтали дзивку ,,за одай'' єдного дня. Велї жени, медзи иншим, прето и предли, ткали платно и после вишивали ручнїки, хлєбовки, партки, шили перини, заглавки (пирнаґи), и подобне. Шицко тото нарихтане през длугши час мацери чували и одкладали до древеней лади, а дзивка порихтани свойо дзивоцки „дарунки” у лади ношела як нєвеста до своєй новей фамелиї кед ше одала. Отадз и походзи назва „дзивоцка лада.”

Богати дзивки мали вецей порихтано т.є. векшу ладу як худобнєйши. Ладу ше пред свадзбу вожело до обисца млодия. Тот обичай, „воженє лади” помали скапал, алє єст ище руски места хтори го пестую, з розлику же мацери од малючка своєй дзивочки нє ткаю и нє вишиваю „до лади.” за одай, алє купя у предавальньох.

История

Лади були познати у Єгипту од осемнастей династиї (1539 - 1292. рок п.н.е.). Теди лади були поставени на кратки ножки.^[1]

Лади ше хасновало по цалей Европи од початку штреднього вику. У штреднїм вику и вчасней ренесанси нїзки лади ше хасновало и як лавочки (лавки), а високи лади ше хасновало и як столїки.

Французи медзи першима почали украшовац лади.

У Сербиї ше ладу тиж досц хасновало медзи рижнима народами. Часто ше вирабяло окремни прикраски за лади и лїпело на нїх, лєбо урезовало итд., хто яки мал можлївосци за таке.^[2]