Клянка

Клянка ж. ( всл. kľamka, поль. klamka, укр. клямка, од нєм. Klinke „исте”, ст.в.нєм. klam, нєм. klemmen „сцискац”) ма вецей значеня:

ручка за отверанє дзверох

механїзем з ручку за отверанє дзверох

Звичайно ше клянка находзи понад механїзма за замиканє, и помали ше з руку прицишнє на долу, за стандардни модели, же би ше дзвери отворели.

Єст вецей файти клянкох. Напр. кружни або индивидуални котри отвераю дзвери на автох, облакох и койдзеяких других стварох.

Традицийна клянка

У нукашнєй часци традицийней клянки ше находзи механїзем за замиканє. Механїзем за замиканє ше состої зоз цилидра (гордовика) до хторого ше упиха ключ за замиканє дзверох и шрубика хтори нєдошлєбодзує же би тот гордовик вишол зоз свойого места у нукашньосци дзверох.

Зоз прицисканьом ручки (клянки) на долу, одредзени зубчок цага (порушує) язичок до нукашньосци механїзма и аж теди ше дзвери отворя. Полуга або подобни механїзем оможлївює же би ше клянка врацела до предходного положеня.

История

Клянка и механїзем за замиканє ше хасновали ище пред 6000 роками. Прикладнїк зоз тих часох пренайдзени у розвалєнїскох Ниниви, главним городзе Асирского царства (восточне побрежє рики Тиґер, нєшкайши Ирак).^[1]

По углєдзе на таки механїзем направени древени зоз иглами (зубками)(такволани єгипетски), а перши метални механїзми за замиканє ше почали правиц коло 870. по 900. рок и пренаходок ше приписує анґлийским ремеселнїком.^[2]

Сучасни механїзми ше почали правиц з наглим розвойом индустриї у другей половки XVIII вику. Механїзем за замиканє зоз полугу, хтори ше хаснує и нєшка, видумал Роберт Барон 1778. року. Джеремая Чаб, 1818. року, осучаснєл тот механїзем так же могол мац и ключ без хторого дзвери нє могло отвориц. Чаб достал награду 100 фунти прето же и после трох мешацох, дзвери зоз таким механїзмом, а без ключа, отвориц нє могол анї барз добри (виучени) толвай.^[3]

Сучасна вариянта механїзму зоз игелками (зубками), хтори ше нєшка хаснує, видумал Американєц Лайнус Єйл, старши, 1848. року. ^[4]. Зоз таким механїзмом нє було можлїве же би гоч хтори ключ одомкнул гоч хтори дзвери. Лайнус Єйл, младши, инспировани зоз тим механїзмом, хтори видумал його оцец, 1861. року видумал и патентовал менши, кляпчисти ключ зоз зубками, а тиж и угелки (зубки) у нукашньосци механїзму за замиканє. Випатрунок того ключа и механїзма за замиканє подобни пин тимблеровим механїзму хтори ше нєшка хаснує. Єйлов ключ и механїзем то у сущносци сучасна верзия єгипетского ключа и механїзма.