Килаши

Килаши (у Коцуре килаш, найвироятнєйше од сербского килаш – тото цо ма єдну килу, серб. кантар, теразије) – справа за меранє менших чежинох.^[1] Килаши маю рухому кулю хтора може мерац од 10 до 20 кили. Килаши ше при мераню трима у руки. Маю полугу ^[2]нєєднаких кракох, з танєром або квачку за терху хтора обешена на єдним боку. Кулю ше поцагує на лїво и на право по металней ленийки на хторей виписани мерни числа. На тот способ ше одредзує чежину мераного предмету.^[3]

Таки килаши ше дараз найчастейше хасновало на пияцу. Волали ше пиячни килаши. Нєшка их заменєли диґитални килаши хтори, кед су добре баждарени, вельо прецизнєйши и точнєйши.

Пиячни килаши

Варияциї на балансних килашох, уключуюци и килаши з нєєднакима краками, почало ше баржей применьовац коло 400 роки п.н.е. Хасновали их велї мали тарґовци и їх купци. Вельке число вариянтох хтори мож похвалїц пре предносци и злєпшанє єдних у одношеню на други зявює ше през записи у историї, при чим вельки пренаходзаче як цо Леонардо да Винчи особнє допринєсли їх розвою.

Окрем пиячних килашох, єст и таки цо на їх кругу виписане кельо чежке дацо цо зме положели на танєрчок килашох, таки з двома танєрами, дзе на єден танєр кладземе тото цо мераме, а на други одвитуюци кульки на хторих пише кельо мераю же би предмет мераня бул у ровноваги (обидва язички муша буц у ровним положеню кед меранє точне). Нєзвичайно прецизни килаши (хтори мераю барз мали чежини) воламе апатикарски килаши, а таки килаши звичайно хасную и тоти цо мераю барз моцни дроґи.

Историят килашох

У пиятим милениюме п.н.е. пренайдзени перши килаши у праисторийних криптох Єгипту и перши кулї за меранє у Месопотамиї. Килаши ше находза намальовани на папирусу 2000 роки пред нашу еру и то вишаци килаши направени з порващку. Бронзово фраґменти хтори одкрити у централней Нємецкей и Италиї хасновани у бронзовим периодзе як вчасна форма пенєжу. У истим чаше тарґовци хасновали стандардни кулї еквивалентней вредносци медзи 8 и 10,5 ґрами од Велькей Британиї по Месопотамию.

Приклади хтори датирую зоз коло 2400–1800. п.н.е. тиж пренайдзени у долїни рики Инд . Униформни, вигладкани камени коцки хтори одкрити у вчасних населєньох найскорей хасновани як кулї на балансних килашох. Коцки направени з велїх файтох каменя розличней густосци. Ясне же їх маса, а нє велькосц або други характеристики, була фактор у оформйованю тих коцкох.

У Китаю найвчаснейши килаши викопани з крипти у держави Чу з периоду китайских завойованих державох датирую зоз 3. до 4. вику пред нову еру. Килаши направени з древа, а хасновани бронзово кулї.

Етрурци их 500 роки п.н.е. усовершую. Алхемичаре у ренесанси точносц и чувствительносц килашох усовершую до завидних уровньох. Филип Матеус Хан 1763. року направел килаши з екраном на хторим ше директно читало масу. Децимални и инши скали на килашох настали у першей половки 19. вику. Уж коло 1850. року ше пробовало вимерани вредносци автоматски и друковац. Року 1895. у ЗАД ше уж автоматски приказовало и друковало масу и цену того цо меране.