Кибуц
Кибуц (євр. קיבוץ, сход, схадзка) то дружтвена, часто землєдїлска комуна у Израїлу зоз заєднїцким маєтком и демократскима структурами. Кибуци мали важну улогу у наставаню Израїлу и у ционистичним руху, а спочатку були под моцним уплївом социялистичних идейох. Нєшка землєдїлска продукция у кибуцох дополнєна з другима економскима конарами, од индустрийних засадох по високотехнолоґийну продукцию. Менєй як пейц проценти Израїлцох жию у кибуцох.[1][2]
Кибуци по причинох свойого наставаня и способе живота у заєднїци здабу на сербски задруґи.
Ґенерално
[ушориц | ушор жридло]Нєшка єст коло 270 кибуц-валали з найвецей 1700 жителями. Нови снованя кибуцох вецей скоро анї нєт. Под час твореня держави Израїл у кибуцох жили коло 8% Израїлци, а нєшка дакус менєй як 3%. Було и висельованя з кибуцох, окреме младих, алє ше тото зменшало з присельованьом людзох насампредз зоз ЗАД.[1]
Кибуцом подобни комуни типу мошавим (коло 400 валали), хтори за розлику од кибуцох маю баржей виражену приватну власносц. Треци тип землєлїлских комунох то мошавот (коло 100 валали) хтори маю европски характер.
Член кибуцу ше вола хавер (у плуралу хаверим) або кибуцнїк (у плуралу кибуцнїкс).
История
[ушориц | ушор жридло]Перши кибуц основани 1910. року од єдней ционистичней ґрупи по походзеню з Билорусиї на югу Ґалилейского озера. Поняце кибуц походзи од Єхуда Яри, єврейского поети по походзеню з нєшкайшей України.[1]
Число кибуцох и їх жительох
[ушориц | ушор жридло]| Рок | Число жительох | Число кибуцох | У процентох од населєня Израїла |
|---|---|---|---|
| 1910. | 10 | 1 | |
| 1920. | 805 | 12 | |
| 1940. | 26.554 | 82 | |
| 1950.* | 66.708 | 214 | 4.9 % |
| 1970. | 85.110 | 229 | 2.8 % |
| 1989. | 129 000 | 270 | 2.8 % |
| 1990. | 125.100 | 270 | 2.6 % |
| 2001. | 115.500 | 267 | 1.8 % |
| * После основаней держави, Израїл 1949. року основал 50 нови кибуци | |||
Кибуци мали виталну улогу у єврейским насельованю Израїлу. Предносц кибуцох на їх початку була у лєгким снованю и евентуалней одбрани (напр. од Арабох) у реґионох хтори були до теди слабо населєни и розвити. Жем на хторей основани кибуц звичайно припадала такволаному єврейскому националному фонду.
Под час наставаня держави Израїл 1948. року, настала и габа нових основаних кибуцох. Источашнє, кибуци страцели даєдни улоги скорейшого часу, насампредз у насельованю и у одбрани, цо прешло на державу Израїл.
Нєшка кибуци досц страцели од скорейшого часу: у населєньох нєт младши ґенерациї хтори ше селя до варошох. Велї кибуци пробовали крачац у складзе з часом, правени реформи у приватних власносцох, до того же у даєдних кибуцох вецей нєт заєднїцки маєток, а члени доставаю звичайну плацу. Кибуци ше вше баржей розвиваю до нормалних валалох, так же вецей анї нє мож бешедовац о социялистичних комунох скорейшого часу. Нєставанє кибуцох у будучносци барз можлїве. Процивни рух такей будучносци то пробованя пренєсц идею кибуцох до варошох (варошски кибуци).[1]
Вонкашнї вязи
[ушориц | ушор жридло]- Šta sve možeš da naučiš o kibucu ,www.bbc.com
- kibuc – Hrvatska enciklopedija, www.enciklopedija.hr
- 100 godina Kibuca, www.makabijada.com
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „kibbutz Israeli commune” Britannica. Приступљено 28.08. 2026.
- ↑ „Life on a Kibbutz”. Aardvark Israel. Приступљено 28.08. 2026.