Кадило
Кадило (кандило)[1] ше хаснує за кадзенє под час богослуженя. Кадзи ше сам святи храм и шицко цо у нїм: св. пристол, иконостас, тетрапод, други икони у церкви, кадзи ше воду при пошвецаню, багнїтки при пошвецаню, покойни на хованю. Кадза ше и особи: владику, священїкох и шицких присутних на богослуженю.
Кадзенє то обрядна дїя кадзеня хторе зазначене ище у богослуженьох Старого завиту. Кадзенє зєдинєне зоз молитву служело як умилостивна жертва пред Богом. Упатраюци ше на Стари завит, кадзенє вошло и до богослужебней пракси Нового християнского завиту.
Посуди за кадзенє
[ушориц | ушор жридло]Кадило як посуда єст двояке: зоз ланцущком и зоз ручку.
- ◆ Кадило зоз ланцущком зробене зоз металней чашки (погарика) хторе виши на трох ланцущкох, длугоких коло 50 центи, горе прикапчаних на руб малей покривки. Покривка ше закончує зоз персценьом. Чашка (погарик) надкрита зоз другу покривку, хтора тиж на ланцущку виши над чашку кадила. Ланцущок преходзи през дзирку горнєй покривки и закончує ше тиж зоз персценьом, зоз хторим ше сподня покривка дзвига горе-долу кед ше до кадила кладзе ладан [2]. На ланцущок прикапчани мали бренчки, хтори при кадзеню бренча. Кед священослужитель (владика, священїк, диякон) кадзи, вец кадило з помоцу спомнутих персценьох трима з пальцами своєй правей руки.
- ◆ Кадило з ручку зложене зоз металней чашки, до хторей ше кладзе жирячку и на ню ладан, и зоз ручки, хтора водоравно прикапчана ґу рубу чашки. Дїя кадзеня ше окончує так же ше кадило трима за ручку. При литурґийних кадзеньох з кадилом з ручку кадзи священослужитель, алє з таким кадилом за домашнє кадзенє кадза и мирянє. Кадзенє зоз кадилом зоз ручку ше вецей нє хаснує.
Ладальнїк метална посуда у форми чамчика зоз покривку, хтора ма ножку дзе стої. У ладальнїку стої ладан хтори ше зоз ложичку кладзе до кадила.
Кадильни материял
[ушориц | ушор жридло]У прешлосци ше до кадила кладло жирячку до хторей ше доходзело на рижни способи. Найрозширенши способ було розпалєне древене углє, а даґдзе ше хсновало и чутки. Нєшка ше хаснує купчи углїки – пресоване углє. Воно ше лєгко припалї, поступнє вигорює и длуго тирва. Виробює ше у рижних велькосцох, та прето горенє тирва од даскелїх минутох та до даскелїх годзинох. Так мож вибрац углїк спрам длужини богослуженя.
Ладан то пахняця смола хтора виходзи зоз одредзеного древа, та кед тлєє на жирячки, видава приємни пах. Нєшка ше правя рижни ладани зоз додатком ружових пахняцих олєйох.
Цо и кого ше кадзи
[ушориц | ушор жридло]Кадзи ше предмети и особи. Кадзи ше у олтаре святи пристол, жертвенїк (проскомидикон), Горнє сидалище (Владически трон у святилїщу), иконостас, икону на тетраподу (столїк у штред церкви), други икони у церкви. Алє и воду при пошвецаню, плащанїцу, крест на Крестолопоклону нєдзелю и Воздвижениє, пейц хлєбики, жито, вино и єлей на саночним, желєне жито при пошвецаню жита, багнїтки при пошвецаню, паску на Вельку ноц, хижу при вельким пошвецаню, покрови на проскомодиї, покойни на хованю. Кадза ше и особи. Кадзи ше владику, священїкох, шпивачох (дзияцох), та и шицких других учашнїкох на богослуженю.
Кадило за кадзенє пририхтує церковнїк. До чашки кадила кладзе розпалєне углє, а до ладалнїку ладан. Кед приходзи час кадзеня, ладальнїк пребера диякон хтори кладзе ладан на жирячку и дава на благослов владикови, односно служащому священїкови. Шлїдзи молитва и благослов кадила, и приступа ше кадзеню.
Значенє кадзеня
[ушориц | ушор жридло]Кадзенє ма вецейнїсти смисел: символични и практични. Символизем у паху, диму и бренканю бренчкох. Воно вше повязане зоз богослужебну молитву, дим з кадила ше дзвига горе, цо указує же ше молитвене собранє ма душевно дзвигнуц до „горнього швета”, односно, голєм за тот час молитви зохабиц „тот швет” хтори виполнєти зоз нєволями и грихами и дзвигнуц ше до швета святосци и духовней радосци. Били дим кадила поволує на душевну билїну, чистоту души и цела. Поволує на преблєканє до билей шмати, напр. першираз облєченей на святим кресценю... Дим кадила розноши и приємни пах хтори будзи приємни чувства.
На ланцущкох кадила заквачени бренчки . З благим маханьом кадила розлїва ше глас дзвончкох хтори вше дацо глаша, поволую на молитву...
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Дзвони, християнски часопис, юлий – авґуст 2003. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
- О. Др Роман Миз, Церковни литурґично литурґийни лексикон, Нови Сад 2011. рок, бок 157
Вонкашня вяза
[ушориц | ушор жридло]