Евангелия

Лука евангелиста

Евангелия (поль. ewangelia, слц. evanjelium, укр. єнагелiє, рсй. евангелие, греч. evangelion = радосна, добра вистка, лат. evangelium) – попри Апостолу, Паримейнїку и Псалтиру, сосотойна часц Библиї, а облапя перши штири богослужебни кнїжки Нового Завиту: од Матея, Марка, Луки и Йоана.

За хаснованє на богослуженю, змист у Евангелиї подзелєни на церковни зачала (виривки), хтори маю свойо число, початок и конєц. Читанє тих зачалох (виривкох) одредзене зоз додатками хтори глаша:

♦ „Як треба кажди дзень читац Евангелию у тижньох през цали рок”,

♦ „Указ за соботи и нєдзелї святого Велького посту”,

♦ „Дванац евангелиї святих страсцох Господа и Бога и спасителя нашого Исуса Христа”,

♦ „Евангелия часох св. и Велького пиятку”,

♦ „Дванац евангелиї Воскресни на утринї”,

♦ „Указ шветох Господнїх, Богородичних, вибраних святих, евангелиї на утринї и на Служби Божей”,

♦ „Евангелиї общим святим”,

♦ „Евангелиї на рижни потреби”.

Задача читаня евангелийох на богослуженьох и обрядних дїйох нависцованє Исуса Христа: його живота, науки и дїлох. То урядова евангелизация християнских заєднїцох. Зато церква и витворела систему, же би през єден рок були пречитани шицки штири часци Евангелиї. Прицип таки же ше за швета и одредзени священодїйства вибрало тото цо одредзеному найбаржей пристава, вец поучлївши часци вибрани за соботи и нєдзелї, а цо преостава - розподзелєне на обични днї.

За Крачун вибрани евангелийни текст о Исусовим родзеню, на Богоявлєнє – о Исусовим кресценю, на Вельку Ноц – о Исусовим воскресеню, на швета святих ше чита евангелию хтора гутори о одредзеним святим.

На кресценю ше чита о кресценю, на винчаню о супружестве, на хованю о шмерци и живоце. Шицки тоти читаня реґуловани зоз спомнутима додатками ґу Евангелиї.

Евангелия вше стої на св. пристолу у олтаре, бо ма исту чесц як и Исус. То нє лєм кнїжка зоз хторей ше чита, алє є и кнїжка хторей припада поклон. Прето ше Евангелию з найвекшим почитованьом и найвекшим торжеством ноши у святочней процесиї „Малого уходу”, з исту торженственосцу ше на утринї виноши на тетрапод у штред св. храму пре поклон и цилованє вирним, з исту святочносцу ше ю одноши з тетраподу на св. пристол, з Евангелию ше благослови, на Евангелиї ше пришага, а тиж ше ю кладзе на главу хорого.

Евангелию на Служби Божей и других богослужебних дїйох чита лєм диякон, священїк або владика, и то з царских дзверкох або амвону, скоро вше обрацени на заход, и вше ше чита зоз розшпивом. Розшпив нє лєм стари християнски способ, алє ше так глашело св. текст у Старозавитней церкви, а так робя и нєшка и Євреє и Муслиманє.

Литература

• Дзвони, християнски часопис, децембер 2003. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй

• о. др Роман Миз, Церковни литурґийно литурґични лексикон, НВУ Руске слово и Грекокатолїцка парохия святих апостолох Петра и Павла, Нови Сад, 2011. 168. бок