Двор

Двор у найстарших руских обисцох бул барз важни пре парастски роботи (тлаченє, складанє кукуричанки до копох, слами до брадлох и машинох хтори парасти хасновали: кочи, дерлячи, плуги, ролї итд.). Преднї и заднї двор нє були преградзени - то бул єден векши шлєбодни простор, алє зошицким вихасновани. Живина ходзела ширцом по тим просторе.

Од хижи охабени уход з улїци (ширина 4-6 метери), а збоку хижи були направени економски обєкти. Кадзи були и зоз чого обєкти направени завишело од того кельо ґазда мал пенєжни можлївосци и яка була велька порта. Ту найчастейше стала мала шопка, хтора служела за одкладанє машинох и другого алату за роботу (мотики, ашов, грабелки, вельки граблї, ключки, видли и друге). За шопку були направени кармики, плєвнїк, курнїк и кармик. Такой за хижу бул хлїв, а за нїм место за гной.

Кед ше почало правиц хижи так же би шицким облаки були обрацени на драгу, почало ше преградзовац двори. З тим ше пременєла и орґанизация одкладаня и чуваня алату и машинох за роботу. Знало ше цо дзе стої у преднїм, а цо у заднїм дворе.

Преднї двор

То оградзени простор коло хижи: часц двора од уходней капури по гумно, а заднї двор то часц дзе були економски будинки, брадла слами, копи кукуричанки и др. По преднїм дворе нє ходзела живина, бул преградзени од заднього двора з латками або з прощами. Тот двор ше ище волал чисти двор. Коло отвореного конку була ушорена заградка и посадзене даяке квеце або древо. Найчастейше то були грушки. Єден час такповесц кажде обисце мало посадзену грушку. Просто хижи, збоку у дворе, кед же була векша порта, находзела ше векша заградка, дзе росла желєнява, або ше ту могли находзиц пайта, шопа, кош або гамбар.

Конк бул у преднїм дворе, а заправяло ше го зоз латками. Кед конк бул и наспрам хлїва, тота часц ше нє заправяла. Заправена часц конку хаснована за дньово кратши одпочивки, през лєто ту ше и єдло. А зоз латками ше конк заправяло же би ту нє доходзела живина, пси и прашата. Тота заправена часц конку вше ше чисто тримала: мури и повалку ше билєло, на жеми були цегелки або цегли хтори ше поряднє заметало и з часу на час (обично всоботу) умивало. Кед на дворе нє була справена лєтня кухня, теди предня часц конку була замурована и преправена як место за готовенє єдла и єдзенє.

Лєтню кухньочку ше хасновало обично зяри од Дзуря, та до єшенї до Митра. Понеже ше ту найвецей през дзень пребувало, приклєт и хижа були чистейши. Тиж так, под час лєтнїх горучавох, понеже ше варело у кухньочки, у приклєце и у хижи було чистейше и жимнєйше – лагоднєйше за спанє и одпочиванє.

Заднї двор

Вон у обисцу служел за змесценє шицкого цо потребне за єдно ґаздовске обисце: чардаки, под хторима найчастейше були обори за швинї, плєвнїки, лєтнї шопи за крави, кармики, курнїк и пиньвица. Копи кукуричанки, брадла слами, шена и вигризки тиж мали свойо стаємне место.

Студня зоз валовом за напаванє коньох и кравох вше була дзешка на штред двора.

Дзелєнє двора на чистейшу и бруднєйшу часц мож було лєм нагадац, бо у скорейших часох нє було два окремни двори. Аж познєйше ше преднї и заднї двор преградзовало.

Ґалерия

Преднї двор, нєшка
Двор у валалє, у ЗАД

Литература

Олена Папуґа ,,Руске обисце", Нови Сад, 2012, б. 41-43
Словнїк руского народного язика II, Нови Сад, 2017, бок 324.
Янко Барна, ,,Так приповедали нашо дїдове", Нови сад, 2022. р. бок 44