Гурка

Гурка (серб. хурка; крвавица, карп.укр. гурка, слц. диял. hurka, од мадяр. hurka). Тото слово ма у нашим язику вецей значеня: 1. Надзате месо зоз швиньских нукашнїх орґанох, скоркох и глави; 2. звич. мн. гурки (черева (при чловекови и животиньох); 3. Цива за одвод дима на пецу, шпоргеце и под.; 4. Длуговасте запухнуце на целу од вдереня з батогом, корбачом и под.; 5. Пластичне черево за полїванє; 6. Часц хтора злучує ладу и циви на шеячей машини або сецеру.

Гурка под значеньом 1. то файта вареней колбаси хтору ше прави зоз менєй квалитетних фалатох меса, масних тканьох, нукашнїх орґанох, остаткох вязацей тканї, креви и других состойкох. Гурки ше трима за специялитет и прилапени су од велїх трошительох. На смак гурки барз уплївую присмачки (соль, попер, а дзекеди и еґзотични присмачки як цо пахняци гвоздзик, рашка, майоран, найквирц) хтори даваю спецфични смак тим продуктом.

Походзенє – Рецепти за гурки до хторих ше додава швиньскей креви препоручовали ище Римянє. Нєшка ше гурки з креву у рижних варияцийох є у цалим швеце, од Скандинавиї по Непал.

Квалитет и прикмети – Гурки спадаю до ґрупи варених колбасох або колбасох з нукашнїх орґанох до хторих ше нє кладзе першокласни квалитет сировинох (месо другей катеґориї). До надзиваного ше кладзе менєй вредни животиньски часци (язик, шерцо, плюца), швиньске месо нїзшей катеґориї (месо з глави, крев), масну ткань, сланїни до 10%, скорки и обарйовини. Мож додац и хлєба, вареней рискаши, ярчаней каши, проса, гречки або кукуричней муки лєбо даяки емулґатор.

За гурки ше хаснує природне (швиньске, барз добре очисцене и без паху) або штучне черево.

Правенє гуркох – Традиция правеня гуркох барз длуга, а рецепти барз розлични. Перши гурки ше у обисцох правело под час традиционалних забивачкох, а познєйше и у индустриї меса, цо трошительом оможлївело конзумованє тих продуктох цали рок.

Процес продукованя гуркох прости и лєгко применлїви у обисцу. Состойки треба добре увариц з цибулю, зомлєц, додац присмачки, надзивац до черевох хтори мож вязац зоз шпарґу (а нє муши ше) и ище раз превариц (положиц до горуцей води и зохабиц коло 20 минути), та охладзиц у жимней води. Таки гурки оставаю швижи 4-5 днї, а осушени и у кураранї окурени и длужей, на температури 12–16 Целзиусово ступнї.

Индустрийна продукция – У индустрийней продукциї гуркох основна сировина то мегки часци швиньских главох, масни тканї и нукашнї орґани, з додаваньом креви (по жаданю). Крев ше збера так же би ше микробилоґийне заґадзенє онєможлївело або зведло на найменшу можлїву миру, а хаснує ше и средства хтори зопераю стиданє креви.

Фразеолоґия

Буц шицким гурком конєц – знац шицки плєтки, приповедки, провадзиц люцки бриґи, вшадзи ше мишац;

Випущим ци (му итд.) гурки (бураґи) – так ше грожи дакому у звади;

О єдну гурку – барз худи (о чловекови и статку)

У гуркох (у бруху) му ґравчи – барз є гладни

Литература

Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 291

Вонкашнї вязи

Hurka. Википедия на мадярским язику, hu.wikipedia.org, 2015. június 20.

Krvavica (kobasica). Википедија на српском језику, sr.wikipedia.org, 13. новембар 2018.