Гимна Русинох (Руска гимна)
Русински/Руски интелектуалци з початку 20. вику прилапели А. Духновича и як свойого националного будителя, конєчно, як доказ служи и факт же 2 юлия 1919. року на Сновательней схадзки Руского народного просвитного дружтва (РНПД), попри державней, шпивана и руска (русинска) гимна на Духновичов текст „Я Русин был єсмь и буду.“
Слова за русинску гимну Подкарпатских Русинох написал у чаше народного (националного) будзеня Александер Духнович, а музику компоновалал Стефан Фенцик; Я Русин бул єсмь и буду.
Нєшка тота шветочна писня прилапена на Шветовим конґресу шветовей ради Русинох, Руснацох, Лемкох як писня шицких Руснацох/Русинох швета, а шпива ше и з других шветочних нагодох Руснацох у державох дзе жию Руснаци и дзе су прилaпени з боку держави як национална меншина.
Шветочна писня Руснацох у Сербиї
[ушориц | ушор жридло]Зоз прилапеним Законом о националних меншинских заєднїцох у Парламенту Влади Републики Сербиї, Руснаци достали можлївосц орґанизовац ше и конституовац и достац самоуправне цело - Национални совит, хторе заведзене до правней системи Републики Сербиї 2002. року, а зоз цильом витворйованя правох у обласци култури, образованя, информованя и службеного хаснованя язика и писма:
- Зоз орґанизованьом Електорскей скупштини перши Национални совит рускей заєднїци конституовани 2002. року, хтори тирвал два роки.
- Друге зволанє (од 2004. року) Националного совиту рускей националней меншини, у априлу 2007. року, утвердзело предкладанє за национални символи Руснацох, герб, заставу, шветочну писню и датум означованя Дня Руснацох у Сербиї, (на основи Закона о Статуту националних совитох меншинских заєднїцох).
Национални меншини нє можу мац гимну, їх гимна сербска державна гимна. Можу мац лєм шветочну писню хтора ма гимнични характеристики тей националней заєднїци. На єдней зоз порядней схадзки другого зволаня НС нє одредзена шветочна писня, алє дати лєм суґестиї и предкладаня за шветочну писню:
- Браца Русини (автор мелодиї И. Тимко на текст И. Тимко - Дю. Папгарагаї) и
- З давен-давна (мелодия А. Тимко, текст Дю. Латяк).[1]
Предложене же би ше єдну зоз тих двох шпиванкох вибрало после виводзеня на Фестивалу култури Руснацох „Червена ружа” у Руским Керестуре у юнию 2007. року и то зоз новима оркестровима аранжманами.[1] Обидва шпиванки на фестивалу одшпивали здружени хори зоз Р. Керестура, Н. Саду, Вербасу зоз провадзеньом Велького народного оркестру Дома култури (дириґент Юлиян Рамач).
На першим означованю националного швета Дня Руснацох у Новим Садзе 2008. року обидва шпиванки шпивали здружени хори зоз Дюрдьова, Руского Керестура, Нового Саду, Вербасу з провадзеньом оркестра хтори составени зоз музичарох рускей заєднїци.
- Треце зволанє Националного совиту Руснацох (од 2010. року) вигласало и прилапело же би руска шветочна писня у Сербиї була Браца Русини. Oд теди ше тота писня шпива з нагоди значних руских шветочних програмох, ровноправно з урядову державну гимну Републики Сербиї Боже правде. (Композитор гимни Боже правде Даворин Єнко, текст Йован Дьордєвич).
Попри шветочней писнї Браца Русини, виводзa ше найчастейше и писнї З давен-давна и Я Русин бул.
Конєчни одлуки о националних символох Руснацох, гербу, застави и означованю Дня националного швета - Дзень Руснацох (хтори ше преславює у Р. Сербиї 17. януара каждого року) принєсла Влада Републики Сербиї, а о шветочней писнї одлучели члени Националного совиту Руснацох трецого зволаня.
Тексти шветочних писньох
[ушориц | ушор жридло]| Браца Русини[2] | З давен-давна[3] |
|---|---|
| На бачванскей ровнї,
дзе поля безкрайни, тебе писню шпивам, роду мой давни. Браца Русини, на ровнї жиєме, алє зме зоз горох квеце пресадзене. Гори Карпати, наша оцовщинo, витай нам, витай, шицка родзино! Зашпивайме, браца з бачванскей ровнїни, закарпатским гором, славней дїдовщини. Браца Русини, наша доля мала, широм по швеце синох розошала. З далєкого краю, квиток карпатски, з писню вам посила привит свой братски! |
З давен-давна у Карпатох руске мено жиє,
з двох їх бокох коло братох Руснак гнїздо виє. Зоз братами з дїдовщини в братстве и злагоди, нїґда инше вон нє жадал, лєм жиц у злагоди. Пришпив: Нєшка Руснак зоз гордосцу свойо мено ноши, плоди предкох зоз радосцу, з поцешеньом коши. Руске мено нєшка Руснак з креву уж нє плаци, прето, браца, зложно скричме: „Най жию, най жию Руснаци!” А виками бул гнобени, служиц паном мушел, чежко робиц примушени вшадзи дзе ше рушел. Чежко було Руснакови аж и ширцом швета, глад и биду кажди Руснак ище вше памета. Пришпив: Нєшка Руснак зоз гордосцу свойо мено ноши, плоди предкох зоз радосцу, з поцешеньом коши. Руске мено нєшка Руснак з креву уж нє плаци, прето, браца, зложно скричме: „Най жию, най жию Руснаци!” |
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Червена ружа 1962-2011, I том, 2011., Завод за културу войводянских Руснацох, Нови Сад (шветочни писнї на боку 63. и 430.)
Вонкашня вяза
[ушориц | ушор жридло]- Istorija i kultura Rusina youtube.com
- Браца Русини - шветочну писню Руснацох у Р. Сербиї, шпива Хор Дома култури зоз Руского Керестура, (ют’юб канал Маковчань)
- З давен-давна, шпиваю учашнїки шветочней програми з нагоди Дня Руснацох Републики Сербиї, (ют’юб канал Маковчань).
- А. Духнович. Вручаніє ("Я Русин был, єсмь и буду...") текст Александра Духновича чита Валерiй Падяк
- Ko su Rusini i odakle u Vojvodini? youtube.com
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ 1,0 1,1 Утвердзени предлог за национални симболи (2007. рок)
- ↑ Текст писнї Руснацох "Браца Русини" , zavod.rs [приступни 31. януар 2026.]
- ↑ Текст писнї Руснацох "З давен-давна", zavod.rs [приступни 31. януар 2026.]