Вокална музика

Вокална музика то шпиванє хторе виводзи єден шпивач-соло, лєбо вецей шпиваче. Комбинация вокалного шпиваня зоз инструменталним провадзеньом то вокално-инструментална музика. Музика хтора без инструменталного провадзеня такв. а-капела (a capella) кед шпиванє ма главну улогу у композициї, у музичним дїлу. У таким случаю слово о формох дзе доминую вокални елементи а цала форма ма сущносц вокалного стилу. Вокална музика може буц камерна и солистична а по своїх естетских характеристикох може ше приблїжиц симфонизму - по обсягу векшим формом (кантата, ораториюм, опера). Єдно зоз значних елементох чистого вокалного виражованя то шпивлївосц и кантабилносц (од ит. слова cantare).

Вокална музика у своїм змисту ма слова, тексти хтори ше шпиваю, алє постоя и приклади вокалней музики дзе похасновани нєязични склади, звуки, брунєнє, шущанє, гвижджанє, часто як музична ономатопея, як цо то шпиванє джез скета. Кратке вокалне музичне дїло зоз текстом ширше познате як писня а у даєдних музичних формох ма назву ария лєбо гимна.

Вокал

Узко вязани за шпиванє такв. вокал (самогласнїк) глас хтори може звучно длужей тирвац. Рижни язики маю розличне число вокалох а основни: а, е, и, о, у. Зоз своїм нєогранїченим тирваньом вокали оможлївюю шпиванє. Процивна файта гласох такв. соглашнїки (консонанти) хтори кратки, часово огранїчени и служа як гласи прейґ хторих ше у шпиваню преходзи зоз єдного вокала на други. Вокали оможлївюю шпиванє вецей тонох на єдним вокалу-гласу, то такволани вокализи.

Викализа то вокална композиция без тексту хтору ше шпива на єден исти вокал, лєбо нєутрални склад. Применьованє того способу шпиваня постої од давна, поготов у духовней музики, а находзиме го и у музики 13. и 14. вику аж и у епохи барока. Нєшка ше у музики вокализи применюю найчастейше у настави ученя соло шпиваня як практични мелодийски вежби.

Стили и технїки шпиваня

Вокалну музику творя пошоровани тони хтори ше рушаю на висше и на нїжей и так творя мелодию зоз розличним тирваньом тонох односно ритмом. Дзепоєдни стили шпиваня хасную лєм даскельо розлични тони, нашпиви, розшпиви лєбо ритмичне вигварянє як цо то „репованє” лєбо у церковних формох рецитативне шпиванє. Тиж постоя и преширени вокални технїки хтори ше можу применїц а то врищанє, жґиртанє, гарлово шпиванє лєбо „йодлованє”. Вокална музика найстарша форма музики, прето же за ню нє потребни нїяки инструмент окрем людского гласа. Кажда музична култура ма свойо вариянти вокалней музики.

Форми вокалней музики

Вокална музика ше може виводзиц зоз, лєбо без инструменталного провадзеня. Форми вокалней музики настали под уплївом дружтвених обставинох у уметносци.

Форми-жанри вокалней музики то:

• Писня, форма вокалней музики, комбинация литературного текста зоз єдноставну мелодию.

• Романса, жанр вокалней музики, композиция за глас зоз инструменталним провадзеньом, написана и злучена зоз поетским текстом лирского змисту. У романси, експресивна мелодия, хтора преходзи зоз єдного инструмента на други, преноши и розвива чувства, виволує одвит емоцийох слухательом.

• Баркарола, вокални жанр 19. вику, умереного темпа у 6/8 такту.

• Балада, музичне дїло засноване на митским лєбо историйским заплєту.

• Ария, вокални жанр, композиция за єдан глас зоз провадзеньом, хтори одвитує драмскому монолоґу.

• Вокализация, мелодия за глас без словох, виведзена на самогласнїкох (вокалох), лєбо на нєутралним складу.

• Ансамбл, вокалне дїло, заєднїцке визводзенє музичного дїла зоз вецей учашнїками (трио, квартет, секстет итд).

• Хор, вокалне музичне дїло за хорске шпиванє.

• Канон, хорске виводзенє єдней мелодиї, дзе кажди глас почина шпивац исту мелодию яґод кед пожня єден за другим, то єдноставна форма имитациї (зачатки полифоного стилу у музики).

• Опера, вокалне дїло хторе попри шпиваня комбинує рижнородни жанри (оркестер, хор, балет, сценске рушанє).

Школи вокалного шпиваня

Италиянска школа, настала почетком 17. вику, була перша европска школа шпиваня. Характерую ю школовани брилянтни гласи. Експресивносц италиянского язика, комбиновани зоз лєгким шпиваньом италиянских мелодийох за глас, оможлївели же би ше максимално вихасновали можлївосци гласового апарата. Италиянска школа розвила класични стандарди звука гласу. Совершенство италиянскей вокалней уметносци уплївовало на формованє и розвой других националних вокалних школох. Французку вокалну школу характерую рецитативни (декламацийни) елементи хтори походза од шпивацких рецитативних актерох французкей класичней траґедиї. Нємацка вокална школа ше у свїм развиваню вокалней музики засновала на националних поетских традицийох. Руска школа базована на способу виводзеня народних писньох. Українска школа и композиторе вообще, уключуюци и вокалну школу, подзековна за свойо формованє талантованому композиторови, дириґентови хора и педаґоґови Миколови Лисенко. Музичар М. Лисенко допринєсол формованю українскей опери, схопно комбинуюци технїки народнєй и класичней-професийней музики.

Литература

• Вокалізація; Вокальна музика // Ukrainska muzychna entsyklopediia tom 1.pdf Гол. редкол. Г. Скрипник. — Київ : ІМФЕ НАНУ, 2006. — Т. 1 : [А – Д]. — С. 400; 401-404.