Верба
| Верба | |
|---|---|
 Жалосна верба | |
| Наукова класификация | |
| Царство | Plantae |
| Кладус | Tracheophytes |
| Кладус | Angiospermae |
| Кладус | Eudicotidae |
| Кладус | Rosids |
| Ряд | Malpighiales |
| Фамилия | Salicaceae |
| Племе | Saliceae |
| Род | Salix |
| Биномни мена | |
| Salix acutifolia | |
| Salix alaxensis - аляска верба | |
| Salix alba - била верба | |
| Salix alpina - алпска ива | |
| Salix appendiculata – вельколїсцаста верба | |
| Salix arbuscula | |
| Salix arbusculoides | |
| Salix arctica | |
| Salix atrocinerea | |
| Salix aurita - ухаста верба, ухата ива | |
| Salix babylonica - жалосна верба | |
| Salix bakko | |
| Salix barrattiana | |
| Salix bebbiana | |
| Salix cinerea - барска ивa[1] | |
| Salix eleagnos - шива верба | |
| Salix fragilis - еластична верба,[1] | |
Верба (Salix) (укр. , рсй. верба; всл. vеrba/virba; поль. wierzba; серб. врба; од праслав. vьrba) назва за рошлїни зоз роду вербоподобних лїсцарох[1] (Salicaceae)[2]. Єст коло 350 файти вербох, розличних животних формох – найчастейше то древо, гоч може мац форму черяка або прижемней рошлїни. Лупа стебла шива и попукана. Конари ценки и досц зогинаци, алє часто приходзи до ламаня конарох пре їх нєеластичносц. Лїсце углавним узке и кончисте на верху, цможелєней фарби на преднїм боку и дакус блядше на другим, споднїм боку.
Верба дводома (диецка) рошлїна, цо значи же єст хлопски и женски рошлїни, хтори ноша истополни квитки. Плод ма вельочислени нашеня хтори ше лєгко розошею, а дакеди дозреваю источашнє зоз квитнуцом.
Звичайно рошнє на влажних подручох, при рикох и мочарней подлоги.
Верба ма лїковити прикмети. Єй лупа ше од давних часох хаснує за правенє чаю хтори ублажує болї и поспишує вилучованє отровних материйох зоз орґанизму. Окрем лупи, хасную ше и младнїки зоз пупчами на верху.
Лїковити прикмети
[ушориц | ушор жридло]
Нєшка ше хаснує лупу билей верби (Salix alba), [3]док у прешлосци було популарне лїсце за виробок домашнїх лїкох. Лупа ше збера вчас на яр, кед ше зявя соки. З нєй ше правя тинктури, екстракт, прах або чай. Найважнєйши состойок лупи то салицин. Верба медзи першима науково виглєдованима рошлїнами. Ище у XIX вику французки хемичар Лерокс видвоєл активни состойок з вербовей лупи и наволал го салицин, а од 1852. року салицин ше продукує синтетично, же би 1899. року бул випродуковани перши аспирин.
Подобни состав маю и зродни файти Salix caprea (ива) и Salix purpurea (ракита, червена верба), та их мож хасновац за исту наменку.
.jpg)
Вербову лупу ше препоручує процив велїх запалєньох, та и регоми и артритису (кед боля косци). Помага знїжиц тїлесну температуру або кед „биє жима”. Ошлєбодзує од неуралґиї, кед болї глава и вообще од других больох. Благи горки смак прикмета хтора оможлївює дїйство стимулансу системи за претровйованє, та ше хснує при ґастро-хоротох.
Понеже у вербовей лупи єст салицилу, треба водзиц рахунку же би нє пришло до предозованя, значи строго ше притромовац у количестве и длужини хаснованя (нє длужей як 3-4 тижнї). Особи хтори барз чувствительни на аспирин и тоти цо маю активни вред, нє требали би хасновац препарати з верби. Верба отровна рошлїна.
Фразеолоґия
[ушориц | ушор жридло]Док на верби зродза грушки – нїґда; давац празни обецаня
Верба ше спомина и у руских писньох:
„Вербов лєшик желєнєє тамаль при Дунаю,
чи єст красши шпиваночки як у нашим краю."
Ґалерия
[ушориц | ушор жридло]-
Вербов квиток -
Илустрация -
Старе вербово стебло
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Словнїк руского наодного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 126.
Вонкашня вяза
[ушориц | ушор жридло]Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Vrbolike lišćare bioras.petnica.rs. Архивирано из оригинала 17. 09. 2018. г. Приступљено 17. 09. 2018.
- ↑ Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 79. ISBN 86-331-2112-3
- ↑ „BELA VRBA PROTIV BOLOVA, ZA REUMU, PROTIV ALCHAJMERA”. Lečenje Biljem (на јязику: сербски). 16. 12. 2016. Приступљено 16. 12. 2019.