Ват (мера за длужину)

Ват (мн. вата) - старинска мера за длужину и виноши 1,89648384 метери, заокружує ше на 1,8965 m. Єдинка идентична австрийскей єдинки „Wiener Klafter“ и представя 6 бечки стопи (1 бечка стопа = 0,31608064 метери). Австрийску систему мерох ше хасновало у Войводини док була часц Австроугорского царства по 1918. рок, алє грунтовни кнїжки водзени по истей системи мерох под час Кральовини Югославиї и по Другей шветовей войни, так же землєдїлци назви ланц, гол(ь)т и ват ище вше хасную у Войводини за одредзованє поверхносци даякого поля.

Царица Мария Терезия 1756. року принєсла предписаня хтори виєдначели велькосц вата у цалей штреднєй Европи, та уведла ват як єдинствену меру за длужину. Паралелно з тим предписаньом почало ше мерац дзепоєдни подруча, углавним на подручу Горватскей, так же ше прето нєшка ват Мариї Терезиї часто вола и горватски ват.

Ват ше спочатку раховало на основи штреднєй оддалєносци медзи верхами пальцох розширених рукох, а даґдзе є дефиновани и як тисячна часц наутичней милї (1,852 метери).

Вода у валалє особито оталь од Лалитю у каждим шоре була 14-15 вата нука.

... а йому розказал да викопе єдну студню на пейц вата глїбоку и на три широку...

У старих документох, напр. у вязи зоз жему хтора свойочашнє национализована, поверхносц жеми може буц виражена у старих мерох.

Мери поверхносци виведзени з квадратного вата:

♦ квадратни ват = 3,59 m2

♦ мотика = 200 квадратни вати = 719,34245 m2

♦ гол(ь)т або катастерски гол(ь)т або дзень ораня = 8 мотики = 1.600 квадратни вата = 5754,7396 m2 (заокружене 5755 m2)

♦ ланц = 10 мотики = 7193,4245 m2

Дзень ораня ше дефинує и як 4.000 m2. Спрам Закона о шейсцох дньох жеми од 24. децембра 1873. року (по новим календаре 5. януар 1874), дзень ораня дефиновани як „1.600 квадратни вата“.

Менши єдинки

♦ ват = 6 стопи = 18 гарсци = 72 пальци

♦ стопа = 3 гарсци = 12 пальци = 0,31608 метери

♦ гарсц = 4 пальци = 0,10536 метери

♦ палєц = 0,02634 метери

♦ смуга = 2159 mm

Литература

• Словнїк руского народного язика I, А- Н, Нови Сад 2017, б. 118

• Mala enciklopedija Prosveta, opšta enciklopedija. 2nd ed. Belgrade: Prosveta,1969: 2nd book pp. 248

Вонкашнї вязи

• Mera za hvat - "fat", вебсайт www.muzejzeravica.org

• Мерне јединице у КЗ и КН, Република Србија, Републички геодетски завод