Баґрен
| Баґрен | |
|---|---|
 | |
| Наукова класификация | |
| Царство | Plantae |
| Кладус | Tracheopytes |
| Кладус | Angiospermae |
| Кладус | Eudicotidae |
| Кладус | Rosids |
| Ряд | Fabales |
| Фамилия | Fabaceae |
| Подфамилия | Faboideae |
| Род | Robinia |
| Файта | R. pseudoacacia |
| Биномне мено | |
| Robinia pseudoacacia | |
| L. | |
Баґрен (лат. Robinia pseudoacacia; од серб. диял. багрен; коц. баґрена – пременка ґраматичного роду под уплївом мадь. диял. bagrena) лїсцопадне древо хторе припада роду Robinia.[1] По походзеню є з юговосточней часци ЗАД, алє ареал тей файти преширени на Сиверну Америку, Европу и Азию. У даєдних подручох ше го трима за инвазивну файту.
Опис рошлїни
[ушориц | ушор жридло]Корень добре розвити. Стебло може нароснуц до 25 метери, а пречнїк стебла може буц до 50 центи. Лупа цма кафова и вибраздана. Младнїки длуги и пруцикасти, червенокафовкасти, гладки, блїщаци и ровномирно ребрасти. На нїх пари спирално розпоредзених троугластих церньох, хтори вельки, моцни и закончисцени. Медзи двома цернями находза ше пупча хтори на тот способ защицени. Лїсцов рубец мали и нєправилно подковастей форми. Коруна ридка, превидна або длуговастей форми.
Лїсца нєпарно пиркасто зложени и маю 9-12 елиптични лїсточка, длугоки 2-6 центи и 1-3 центи широки на 1-4 милиметри длугоких конарчкох. Саме лїсце длугоке 10-30 центи.
Квитки у ґрупох од 15 до 20 формую вишаци ґириздасти квети длугоки до 20 центи. Приємно пахню и медоносни су. Баґрен квитнє од априла (кед цеплєйша хвиля) до мая або юния.
Плод скляпчисцена и гола мауна цмокафовей фарби, вецей як 10 центи длугока и скоро 2 центи широка.[2] Конарчок плоду кратки. У мауни єст 4-10 нашенька. Нашенє покруткастй форми, длугоке 2-3 милиметри, цмей кафовей фарби и може мац пеги, з твардим обмотком хтори ключка чежко пребива.
Значносц
[ушориц | ушор жридло]Баґрен барз важни за пчоларство, бо пчоли правя вчасни мед кед збераю полєн з його пахняцих квиткох. Осушене баґреново лїсце ше хаснує як покарму за дробни домашнї животинї (овци, кози) у жимским периодзе. Баґреново древо ше хаснує як будовательни материял, найчастейше за огради, алє и за конструкциї на закрицох и як слупи за шпалири, кед ше почина формовац овоцнїки, малинїки и чернїчнїки. У будовательстве ше баґрен хаснує за виробок паркетох хтори ма красну жовту фарбу. Баґрен тиж так и барз квалитетне древо за огриву.
Одхов
[ушориц | ушор жридло]Баґрен ше прилагодзує на кажди тип жеми, та ше з нїм полєшує терени як цо писковини и поточиново подруча, алє и голи каменї. Часто ше го хаснує у гортикултури, наприклад за алеї або живи огради.
Фразеолоґия
[ушориц | ушор жридло]Под баґрени, до баґренкох = на теметов: Шицки ми помали з дня на дзень идземе до баґренкох, як то наш швет вола цинтор.
Литература
[ушориц | ушор жридло]- Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 41.
Вонкашнї вязи
[ушориц | ушор жридло]- Bagrem medosnosan čuva i hrani vaše zdravlje, agroinfonet.com
- Bagrem, suncevatrpeza.com
- Bagrem značenje kroz vreme, tradiciju i mitologiju, drvomartin.com
Референци
[ушориц | ушор жридло]- ↑ ^ Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. А-Б. Београд: Народна књига : Политика. стр. 94. ISBN 86-331-2075-5.
- ↑ ^ Диклић Н. R. pseudo-acacia L. 1753 У: Јосифовић М (ed.) 1972. флора СР Србије IV. САНУ: Београд.